Prut & Pseudo

Joep Engels en Mark Traa over wetenschap onder de maat. Pseudowetenschap en prutwetenschap. Iedere zaterdag in de Verdieping. Aflevering 28: Helend bloed.

In het Brabantse dorp Heerle staat een fraaie verbouwde boerderij met een flinke lap grond er omheen. Er wonen twee gezinnen: Rudolf en Joan, en Wim en Cyrille met hun drie kinderen. Bij de oprit staat een bord met 'Natuurgeneeskundige praktijk 't Lichtpuntje'. Het is een veelzijdige praktijk, getuige de waslijst aan behandelingen en activiteiten. Astrologie, klankschaaltherapie, massages, rebirthing, chakra-behandelingen, homeopathie, bachbloesemtherapie, iriscopie, kleurentherapie, meditaties: het hele gamma aan alternatieve geneeswijzen onder één dak. De twee stellen zijn er maar druk mee. Rudolf is natuurgenezer, Joan is secretaresse maar doet daarnaast ook gespreks- en kleurentherapie, Wim is kunstschilder en verricht evenals Cyrille energiebehandelingen.

Voor wie ervan houdt: niks mis met die behandelingen. Het moet een genot zijn om op de 'snarentafel' te liggen; een tafel met 22 pianosnaren eronder waarvan de boventonen je aura en chakra's activeren. En wie wil niet van zijn geboortetrauma worden afgeholpen? Immers, zo lezen we op de website: ,,De eerste ademhaling wordt door velen als pijnlijk ervaren', en: ,,De harde geluiden in de verloskamer kunnen pijnlijk zijn voor je uiterst gevoelige baby-oren.'

In 't Lichtpuntje wordt echter ook een behandeling verricht die een stapje verder gaat dan het vibreren op klankschaaltonen of het aflezen van ziekten uit spikkeltjes in je ogen. De 'eigenbloedtherapie' (ook wel autoserotherapie of bloednosodetherapie genoemd) bevindt zich ietwat buiten de hoofdstroom van alternatieve behandelingen. De vergelijking met urinetherapie (inderdaad, het drinken van je eigen plas) dringt zich op. Het idee is dat het immuunsysteem een handje moet worden geholpen bij het herkennen en aanpakken van lichaamsvreemde stoffen. Dat is mogelijk, zo zeggen ze bij 't Lichtpuntje, door een druppel van je eigen bloed homeopathisch te verdunnen en vervolgens in te nemen. Elke week een ander flesje, steeds met ietsje minder verdund bloed, nog steeds afkomstig van die ene druppel. Na een paar maanden zou het lichaam beter bestand moeten zijn tegen 'allergieën, auto-immuunziekten, intoleranties, afweerzwakte en infectiegevoeligheid'.

Elders, bijvoorbeeld bij de Winterswijkse praktijk voor natuurgeneeskunde Kloosterman, is de toediening anders: daar wordt het goedje bij voorkeur geïnjecteerd. Tien wekelijkse prikken zijn er nodig. Volgens Doram, weer een ander instituut voor natuurgeneeswijzen, heeft de eigenbloedtherapie een 'sterke werking bij psychische problemen'. Chronische vermoeidheid schijnt eveneens te kunnen worden bestreden door 50 milliliter bloed uit de arm te halen, dit aan ultraviolette straling bloot te stellen en vervolgens weer terug te spuiten. Ook in kringen van homeopathische dierenartsen is de vampier-methode gesignaleerd.

Hóe de eigenbloedtherapie werkt, vertellen de natuurgenezers er niet bij. In het boek 'Geneeswijzen in Nederland' van Paul van Dijk lezen we dat het iets te maken heeft met enzymen die vrijkomen bij de afbraak van het ingespoten bloed. Maar immunoloog prof. dr. Tom Ottenhoff van het Leids Universitair Medisch Centrum kan er niet veel mee. ,,Dit past in geen enkel concept van de immunologie', aldus Ottenhoff, die geen enkel plausibel mechanisme kan bedenken waardoor zulk sterk verdund bloed -in een flesje of spuitje zit amper nog een molecuul van de originele bloeddruppel- enig effect kan sorteren. ,,Het immuunsysteem leert juist in het eigen lichaam onderscheid te maken tussen wat lichaamseigen en wat lichaamsvreemd is. Dit leerproces van bloedcellen is niet altijd perfect, maar in het algemeen werkt het heel goed. Hoe je het immuunsysteem zou kunnen herprogrammeren door zulk zeer sterk verdund bloed in te nemen of in te spuiten is mij een raadsel.' Daarnaast is het ook nog mogelijk dat er in de gebruikte alcohol verontreinigende oliën en vetten zijn opgelost, die op hun beurt immuunreacties kunnen opwekken. En daarmee zou de eigenbloedtherapie juist kunnen aanrichten wat het zo graag had willen voorkomen.