Ephimenco

In weekblad Vrij Nederland van deze week zegt Niod-directeur Hans Blom niet te kunnen begrijpen dat ik aan zijn integriteit twijfel. Op de dag van verschijning van het Niod-rapport omschreef ik zijn conclusies als 'witwaspraktijken' en een poging de Nederlandse (militaire) acteurs in het drama Srebrenica vrij te pleiten. Als voorbeeld noemde ik de behulpzaamheid van Dutchbat bij het selecteren van moslimmannen. Nederlanders konden niet vermoeden wat met die mannen zou gebeuren, zei Blom. Ook vroeg ik me af wat de waarde van de 'Niod-komedie' zou zijn, eenmaal door onafhankelijke historici onder de loep genomen. Dit laatste is veel sneller gebeurd dan ik veronderstelde. Nu al moet het Niod-rapport het zwaar ontgelden. Historici noteren eensgezind de tendentieuze interpretatie door Blom en zijn mede-auteurs van de feitelijkheden die 'in details verdrinken' in een 'onsamenhangend rapport'.

Gisteren opende de Volkskrant met de kop 'Niod-rapport is te vergoelijkend'. Diverse deskundigen stellen in het artikel dat Nederlandse blauwhelmen ten onrechte worden gerehabiliteerd. Het kernwoord dat ik gebruikte vind ik zelf terug bij historicus M. C. Brands: 'Onderzoekers zijn terechtgekomen in de rol van vrijpleiters'. In NRC Handelsblad weerspreekt historicus Marlet de conclusies van het rapport onder de kop 'Dutchbat wel degelijk oorzaak massamoord'. Volgens hem 'vergoelijkt het Niod het handelen van Dutchbat door te stellen dat de soldaten niet konden weten dat het gescheiden afvoeren van mannen tot hun dood zou leiden'. Dit was ook mijn punt. En net als ik maakt de historicus een parallel met de jodendeportaties. Hans Blom kan gerustgesteld worden: ik twijfel niet aan zijn integriteit maar aan zijn onafhankelijkheid. Hij is als overheidsdienaar juist zeer integer te werk gegaan door precies te doen wat zijn broodheren van hem verwachtten. Blijft over de vraag waarom de Nederlandse pers het rapport aanvankelijk zo mild heeft ontvangen. Nog niet helemaal gelezen? Maar de samenvatting van Blom met zijn tendentieuze interpretatie van feiten bood toch genoeg aanknopingspunten voor een kritische benadering? Ik gok op gezagsgetrouwheid. Lijvig rapport, prestigieus instituut, positieve ontvangst door politici. Hetzelfde geldt overigens voor het aftreden van Kok waar heel wat op af te dingen viel. De pers schaarde zich aanvankelijk achter de makke Tweede Kamer om voor het 'grootse gebaar' met 'respect' te salueren.