Turkse scepsis na 'nee' EU

ANKARA - De eeuwenoude scepsis jegens Europa is weer komen bovendrijven. Turken voelen zich bedonderd en in de steek gelaten door de Europeanen. Het rapport van de Europese Commissie over de uitbreiding van de Europese Unie heeft weinig heel gelaten van de hoop om binnen korte tijd met de besprekingen te beginnen voor het lidmaatschap.

De Europese Commissie adviseert om van de dertien aanvragers alleen Turkije buiten de besprekingen te houden. Het land heeft te veel tekortkomingen die op korte termijn niet te verhelpen zijn.

Mehmet Altan, econoom en fervente voorstander van het EU-lidmaatschap, zegt te kunnen leven met de kritiek van het rapport; ,,We moeten inderdaad nog veel doen om in aanmerking te komen. De obstakels stellen eigenlijk niets voor. Het zijn veelal kleinigheden die op korte termijn opgelost kunnen worden.

Waar ik me wel zorgen om maak zijn de geheime krachten in Turkije die vorderingen tegenhouden. Zo staat in het rapport dat een proces rond een martelingszaak al 7,5 jaar voortduurt. De staat weigert veiligheidsmensen die leerlingen hebben gefolterd, te straffen. Het is belachelijk. Hoewel de grote meerderheid van het Turkse volk voor de EU is, moeten we door die stommiteiten nog langer wachten.''

De bevolking kan het nieuws uit Europa echter niet zo goed relativeren als Altan. Want wat moet Turkije nog meer doen? De minderheden hebben hun rechten, de militairen hebben minder macht, de wetgeving voor de vrijheid van meningsuiting is in orde en ja, zelfs de doodstraf is afgeschaft. Heeft het Turkse parlement niet onlangs alle taboes overboord gegooid en al die wetten aangenomen?

Zelfs de Koerdische bakker in het centrum van Ankara gelooft niet meer in de goede wil van Europa: ,,Ik heb er eigenlijk nooit in geloofd. Op de televisie hoorde ik dat de tien landen die binnenkort lid worden samen zeventig miljoen inwoners hebben. Turkije heeft er in z'n eentje 65 miljoen. Zo'n groot land, met zoveel werklozen en ook nog eens islamitisch. Nee, Turkije kan lang wachten.''

De pers blijft nog wel hoopvol. Het telefoontje dat de Turkse minister van buitenlandse zaken van zijn collega uit Griekenland heeft gekregen stemt optimistisch. Yorgo Papendreou heeft de Turkse minister Sukru Sina Gurel op het hart gedrukt dat Turkije nog kans maakt op de Europese top van december.

Sevket Bulent Yahnici, parlementariër voor de extreem-rechtse MHP, reageert woedend op de berichten dat Turkije nog meer zou moeten doen. ,,Als partij wisten we dat de EU ons nooit wilde hebben. Nu ziet iedereen dat wij gelijk hadden. Moeten we soms ook Cyprus aan de Grieken overdragen? Ik doe een oproep aan alle Turken om de eer aan zichzelf te houden. We zijn genoeg vernederd. Ga toch eens kijken naar de Turkse minderheid in Griekenland. Wie kan beweren dat die niet onderdrukt wordt? De EU meet met twee maten.''

Op straat is de stemming minstens zo verontwaardigd. Yesim, een jong meisje dat als verkoopster werkt bij een schoenenzaak, zegt: ,,Ik wou op de sociaal-democraten stemmen bij de algemene verkiezingen. Daar zie ik nu vanaf. Ik vind ze naïef. Misschien ga ik wel op de MHP stemmen. Die zijn tenminste realistisch.''