Miljarden toegezegd voor hulp Afghanistan

AMSTERDAM - De internationale gemeenschap heeft Afghanistan meer dan drie miljard dollar beloofd. De helft van dat bedrag moet nog dit jaar beschikbaar komen.

Dat is het resultaat van de eerste dag van de internationale donorconferentie voor Afghanistan in de Japanse hoofdstad Tokio. Tijdens de top heeft minister Herfkens (ontwikkelingsamenwerking) namens Nederland 70 miljoen euro beloofd, waarvan 30 miljoen voor humanitaire hulp en 40 miljoen voor de wederopbouw. De helft van het bedrag wordt de komende maand overgemaakt, de rest volgt later.

Herfkens vindt dat alle donoren hun geld in een speciaal trustfonds moeten storten, dat de Afghaanse interim-regering meer armslag geeft om eigen prioriteiten te stellen. Een woordvoerder van Herfkens zei dat veel van het beloofde geld naar het fonds gaat, maar hoeveel is onduidelijk.

Volgens Hans van den Hoogen, in Tokio namens Oxfam International (een internationale koepel van hulporganisaties waartoe ook de Novib behoort), is nog volstrekt onduidelijk hoeveel geld feitelijk is opgehaald. Mogelijk dat veel landen hun toegezegde geld willen oormerken voor bijvoorbeeld 'sexy' projecten als een ministerie voor vrouwenzaken. Van den Hoogen vreest dat minder populaire doelen daardoor onvoldoende geld krijgen.

Op dit moment wordt vrijwel de gehele gezondheidszorg en het onderwijs in Afghanistan gerund door niet aan de overheid gebonden organisaties (ngo's). Van den Hoogen denkt dat zeker de komende jaren de overheid de zorg voor die basisvoorzieningen nog niet op orde heeft. Onzeker is volgens hem of de ngo's voldoende geld krijgen om hun (tijdelijke) taak uit te voeren.

Op de conferentie was, anders dan Herfkens vooraf vreesde, een prominente rol toebedeeld aan premier Karzai van de Afghaanse interim-regering. Hij riep de donoren op snel geld te fourneren. Hij noemde een instabiel Afghanistan een potentiële bedreigeing voor de veiligheid in de regio.

Met het toegezegde bedrag is de Afghaanse wederopbouw nog lang niet geheel gefinancierd. Geschat wordt dat in de eerste vijf jaar ruim 11 miljard euro nodig is en nog eens ruim 5,5 miljard euro in de daaropvolgende vijf jaar. Japan, gastland van de conferentie, zegde ruim 550 miljoen euro toe voor de komende tweeëneenhalf jaar. Of dat allemaal nieuw geld is bleef onduidelijk, Japan wenst namelijk ook op ontwikkelingshulp te bezuinigen. De VS beloven ruim 330 miljoen euro voor dit jaar en meer in de jaren daarna. De EU zei dit jaar 200 miljoen euro te willen bijdragen en in de eerste vijf jaar bijna een miljard euro. Dit komt bij de 280 miljoen euro die de vijftien lidstaten afzonderlijk hebben toegezegd.

Hulporganisaties, zoals Oxfam, vrezen dat op de grote pot met geld voor Afghanistan ook de zogeheten 'ontwikkelingsmaffia' af komt. Daarmee worden organisaties bedoeld die op zich bonafide kunnen zijn, maar tot op heden geen interesse toonden voor Afghanistan.