Naar de hel allemaal!

Laten we aannemen dat je de hel inderdaad nog het beste kunt definiëren als de plaats waar de mens gedoemd is zijn handelingen net zo lang over te doen tot hij daadwerkelijk inziet wat hij fout doet, desnoods tot in de eeuwigheid. Dan dienen zich toch al gauw heel wat mensen aan die je bij wijze van spreken met genoegen een plaatsje in dat oord gunt. Even afgezien van mezelf, dacht ik onwillekeurig aan René Diekstra, de van zijn voetstuk gevallen plagiërende Leidse hoogleraar, die ondanks alles weer druk doende is met zijn comeback. Ditmaal als de gelouterde.

Woensdagavond zag ik hem in het tv-programma 'Tussen hemel en aarde' van de KRO, waarin Wilfred Kemp hem uitvoerig confronteerde met wat genoemd wordt de affaire-Diekstra. Had hij dat als vernederend ervaren? Nou, dat viel mee. Het was natuurlijk een traumatische ervaring. Hij hoopte ook nooit meer zoiets mee te hoeven maken. Maar uiteindelijk had het hem toch een 'groot geluk' gebracht. Hij was er meer mens door geworden.

En als de ervaren psycholoog die hij gebleven is, schetste Diekstra wonderbaarlijke werelden met verrassende doorkijkjes. Altijd in een put gezeten, op de toppen van zijn tenen prestaties geleverd om eruit te komen, maar met iedere prestatie zonk de bodem dieper onder zijn voeten weg. Tot dit trauma hem in staat stelde een echte bodem te leggen, door thuis te komen bij zichzelf. Hoezo dan wel? Nou, eerst voelde hij zich echt slachtoffer. Maar al gauw kreeg hij in de gaten dat er sprake was van zo'n ongehoorde overkill, dat het niet waar kon zijn. De affaire dijde uit tot 'een stenigingsveld waar iedereen zijn steentje dacht te moeten gooien. Zo maf'.

Maar hoe zat het dan met dat plagiaat? Daar wilde Diekstra welgeteld twee zinnen aan wijden: een 'beetje ongelijk' had hij wel. Hij was 'wat onzorgvuldig' te werk gegaan. Kemp liet het er verder bij. Tussen hemel en aarde, nietwaar. En misschien dacht hij ook wel dat iedereen intussen Diekstra's comeback-boek had gelezen. Daarmee zag hij over het hoofd dat juist die rechtvaardiging vooral ook nieuwe vragen oproept.

Zo beroept Diekstra zich erop dat de geplagieerde Amerikaanse wetenschapper het achteraf niet zo erg had gevonden, hooguit wat slordig. Waarom komt Diekstra pas nu met die getuigenis aanzetten? Maar nog afgezien daarvan, zo'n verweer kan toch nooit als rechtvaardigingsgrond worden aangevoerd?

Nee, wat zich aftekent is een Diekstra die voor een psycholoog over een verrassend gering empathisch vermogen blijkt te beschikken. Door met andermans veren te pronken grief je iemand. En door stukken tekst van iemand te jatten, geef je er blijk van het verschil tussen mijn en dijn niet te kennen. Kortom, Diekstra heeft nog steeds niet in de gaten wat hij fout doet en heeft derhalve recht op een plaatsje in de hel. Vanzelfsprekend om dit keer als een echte gelouterde tevoorschijn te komen.

Eén troost is er voor Diekstra. In die hel is het inmiddels een gezellige boel geworden. Juist dezer dagen voert de firma Microsoft een wereldwijde reclamecampagne tegen het jatten. In de Nederlandse versie gaat het om flitsende directeuren van it-bedrijfjes, of secretaresses die in opdracht van hun baas software aan het kopiëren zijn. En waarom ook niet. Het is er toch allemaal? En zo makkelijk verkrijgbaar ook. Trouwens, bedrijven zijn de enige niet. De meeste internetgebruikers kennen inmiddels het bestaan van de firma Napster en weten precies hoe je alle mogelijk muziek kunt downloaden. Gratis en voor niks.

Punt is dat alleen de zon voor niks opgaat. Punt is ook dat niemand er zich om bekommert dat er gejat wordt en het copyright met voeten wordt getreden. Dit is 'proletarisch winkelen'. Een fenomeen dat in de jaren zeventig aarzelend de kop opstak, maar dat inmiddels is uitgegroeid tot Diekstra's bodemloze put. Naar de hel allemaal!