Metropool Berlijn krijgt nog geen vliegtuig vol

Het nieuwe Berlijn vergelijkt zich graag met Londen, Parijs en New York. Er is één smetje op het blazoen: geen enkele luchtvaartmaatschappij ziet er brood in om rechtstreeks van Berlijn naar Amerika te vliegen. De laatste lijnvlucht Berlijn-New York werd in 1998 wegens gebrek aan belangstelling opgeheven.

Onlangs beloofde Lufthansa na veel pressie om eind maart weer van Berlijn op de VS te gaan vliegen, op Washington DC ditmaal. Maar de luchtvaartmaatschappij waarschuwde de Berlijners deze week dat ze dan wel moeten gaan boeken, want de voorverkoop blijft achter bij de verwachtingen. De stad moet haar aantrekkingkracht bewijzen, zei een Lufthansa-woordvoerder.

Pijnlijk is dat het vooral de tekortschietende vraag van business-class-passagiers is, die zowel in 1998 als nu de vluchten van en naar de VS ter discussie stelt. De toeristenklasse komt nog wel vol, al was het maar dankzij de vele Amerikaanse toeristen die de hippe Duitse stad willen zien. Maar zakenmensen hebben blijkens de boekingscijfers voor de duurdere stoelen in de nieuwe hoofdstad weinig te zoeken. De Muur mag dan weg zijn, het bedrijfsleven concentreert zich nog steeds in het westen van Duitsland en ook een voormalig Berlijns bedrijf als Siemens peinst er niet over terug te keren naar de stad die het vanwege de Koude Oorlog ooit verliet.

Het 'nieuwe Berlijn', of de 'spannendste stad van Europa', zoals Die Welt onlangs schreef, begint al met al op een luchtbel te lijken. Dat lege vliegtuig is maar een symptoom. Ondanks de komst van duizenden ambtenaren, lobbyisten en politici uit de oude hoofdstad Bonn, daalt de bevolking sinds 1995 elk jaar verder. Werd in 1995 voor Berlijn anno 2000 nog een woningtekort van 143000 verwacht, in werkelijkheid staan er inmiddels 100000 woningen leeg. De economie is in de jaren 1996-2000 gestagneerd, met alleen in het afgelopen jaar een groei van rond de 1,7 procent, die in Berlijn overigens als hoogconjunctuur is bejubeld. Van de veelbezongen grootste bouwput van Europa is alleen in het regeringscentrum rond de Brandenburger Tor sprake. Daar worden op kosten van de overheid en de staatsspoorwegen miljarden geïnvesteerd. Overal elders in de stad, waar het op het bedrijfsleven aankomt, is geen hijskraan te bekennen. Ondernemers kijken de kat uit de boom, zoals de bouwruïnes van een nooit afgebouwd winkelcentrum aan de oostkant van de binnenstad tonen.

De Berliner Zeitung noemde de aanstaande lijnvlucht op Washington gisteren een 'metropooltest': de vraag of de stad dat vliegtuig vol krijgt, bepaalt of het al een toeristische en zakelijke metropool is geworden. En de krant concludeert: ,,De komende maanden zijn niet alleen voor Lufthansa spannend, maar ook voor Berlijn''.