Sterren strelen ego kunststudent

Waarom wordt een kunstwerk verkocht? Om 't werk zelf, of om de naam waarmee het is gesigneerd? Om op deze vraag antwoord te krijgen, heeft kunstacademie-student Bjorn Eerkes uit Groningen zich door enkele bekende en onbekende Nederlanders laten portretteren voor zijn eindexamenproject 'EGO versus EGO'. De werken zijn sinds 20 januari op internet (www.bemedia.nl) te zien en worden tot en met zondag via de site geveild.

Eerkes kreeg beroemdheden als Youp van 't Hek, Mart Smeets, Ilse de Lange, Huub van der Lubbe (zanger van De Dijk) en het duo Acda en De Munnik zover dat ze hem op de 'Ravensburger-manier' vastlegden. De kunstenaar had de contouren gemaakt van zijn eigen portret. De bekende Nederlanders kleurden dit in en zetten er hun handtekening onder. De resultaten hangen in een internetcafé in Groningen, waar ook een bod kan worden gedaan.

Eerkes wordt bevestigd in zijn vermoeden: de bekende Nederlander brengt meer op dan de onbekende Jan met de pet. Zijn verklaring: een schilderij van een een bekende Nederlander aan de muur heeft een positieve uitwerking op het ego van de eigenaar. ,,Het is leuk en geeft een goed gevoel een échte Youp of Ilse in huis te hebben.' En dat de vips aan zijn project wilden meedoen, zegt ook wat over hun ego.

Tot nu toe levert de kleurplaat -want meer is het toch eigenlijk niet- van Ilse de Lange het meest op: 300 gulden. Tweede in de rij is Mart Smeets met 250 gulden. Daarna komen Youp van 't Hek (220 gulden), Thomas Acda (200 gulden) en Huub van der Lubbe (172,35). Acda's maatje Paul de Munnik moet het met minder doen: 110 gulden. En voor de toch ook niet onaardige Frédérique Spigt werd maar tachtig gulden geboden. Tot zover de bekendste Nederlanders. Een John Smidt (?) of een Frans Beuving (??) leveren vijf gulden per schilderij (witte canvas met verf ingekleurd) op.

Maar slaat deze vergelijking wel ergens op? De schilderijen ogen immers hetzelfde. De een zal precies binnen de lijntjes hebben gekleurd en de ander wat grovere lijnen hebben geschilderd, maar verder zien de portretten er zelfs qua kleur eender uit. Geen wonder dus, dat het publiek dan voor de naam kiest en niet voor het beeld. Wat het onderzoek van Eerkes wel duidelijk maakt, is wat een naam waard is.

Mensen doen dingen puur en alleen voor zichzelf, daarvan is Eerkes overtuigd. In zijn scriptie (ook op de site te lezen) schrijft hij: ,,Het maakt niet uit wat het is: een bosje bloemen voor je partner meenemen of het doneren van geld aan een goed doel. Mensen doen het voor zichzelf. Voor dat heerlijke gevoel dat je iets hebt voltooid. Dit is niet erg, maar het is wel belangrijk dat je er af en toe bij stilstaat. Veel kunstenaars hebben al een groter ego dan de gemiddelde mens. Ze willen zich immers uiten voor een groter publiek en bij een positieve reactie is dat goed voor hun ego.'

Ook eerdere kunstprojecten van Eerkes draaiden om het ego van de mens. Trots is hij op het werk dat hij maakte bij een bezoek van koningin Beatrix aan de Groningse kunstacademie Minerva. In de hal fabriceerde hij een bijzondere entree: twee wanden met een strook van monitoren en spiegels. ,,Op de monitoren zag je studenten door een peepshowluikje kijken. Tussen de twee wanden lag een wit tapijt dat door de theaterspots die erboven hingen rood leek te zijn. Toen Beatrix er doorheen liep, zag ze nieuwsgierige mensen naar haar kijken en zag ze zichzelf in de spiegels onder het rode licht, staande op een hoogpolig tapijt. Ik wou met dit werk Beatrix in een ruimte plaatsen, waar ze -als ze niet als koningin was geboren- misschien wel terecht was gekomen en haar daarmee de vraag stellen: wie denk je wel dat je bent?'

Eerkes bereikte naar eigen zeggen zijn doel. ,,Beatrix vond het niet zo'n geslaagd werk en liep snel door. Haar ego vond dit verwijzen naar een peepshow niet echt geslaagd. Mijn ego wel.' Ook dit laatste project met de 'Ravensburger-portretten' was egostrelend. ,,Die sterren hebben mijn hoofd mooi lopen inschilderen.'

De helft van de opbrengst van de schilderijen gaat naar een door de schilders zelf gekozen goed doel.