Nieuwe BVD geen spion voor bedrijf

DEN HAAG, BRUSSEL - De nieuwe Nederlandse geheime dienst gaat niet in het buitenland spioneren om grote Nederlandse bedrijven aan orders of informatie over concurrenten te helpen. Nederland zweert die vorm van economische spionage formeel af. Mede na druk van de Europese Commissie.

Het kabinet wilde eerst de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst, zoals de Binnenlandse Veiligheidsdienst gaat heten, over ,,de vitale economische belangen'' van het land laten waken. Een ruim begrip waar ook de belangen van grote Nederlandse bedrijven onder gevat konden worden. De formulering is uit het wetsvoorstel gehaald, dat de vaste kamercommissie voor binnenlandse zaken vandaag bespreekt.

De Inlichtingendienst Buitenland (IDB), in 1994 na interne twisten opgeheven, onderschepte vaak buitenlandse economische nieuwtjes. Zo speelde hij in 1988 aan scheepswerf De Schelde door wat er in de offertes van concurrenten voor de bouw van Australische fregatten stond. De werf kon zo de order binnenhalen. Ook Philips, Shell en Fokker kregen via het ministerie van economische zaken geregeld informatie.

De nieuwe geheime dienst AIVD mag wel algemene economische inlichtingen verzamelen. De dienst stuurt daarvoor onder andere agenten naar Azië. Woordvoerder Vincent van Steen van de BVD ontkent dat de AIVD onder dat mom, of met de 'nationale veiligheid' als voorwendsel, de oude bedrijfsspionage toch gewoon oppakt. ,,Het is niet de bedoeling dat wij ons voor specifieke bedrijven gaan inzetten.''

Het kabinet wijzigde zijn wetsvoorstel na kritiek van de Europese Commissie. Die vindt bedrijfsspionage een belemmering van het vrije handelsverkeer. In het voorbije jaar kapittelde een onderzoekscommissie uit het Europarlement Echelon, het Amerikaans-Britse spionagenetwerk, wegens bedrijfsspionage.

Vice-voorzitter van de onderzoekscommissie, Elly Plooij (VVD) is op zich erg blij met de stap van Den Haag. Maar zij maakt zich ook zorgen. ,,Nederland loopt voorop. Berokkenen we ons, als braafste jongen van de klas, geen schade?'' Van Steen sust. De dienst buitenland verdween in 1994. ,,Het is Nederland sindsdien toch goed gegaan?''