'Het kabinet is zeldzaam ondeskundig'

Zuchtend en steunend hebben sociale partners met het kabinet een akkoord bereikt over het sociaal-economische beleid voor komend jaar. FNV-voorzitter Lodewijk de Waal is tevreden over het resultaat. ,,Maar het CDA had meer powerplay tegenover de VVD moeten spelen.''

DEN HAAG - ,,Het was niet leuk'', zo typeert De Waal de wekenlang moeizame onderhandelingen met het kabinet. ,,In al mijn jaren als onderhandelaar heb ik nog nooit zoveel ondeskundigheid en slordigheid van de kant van het kabinet meegemaakt.''

Slordig vindt hij het kabinet door bijvoorbeeld eerst 550 miljoen euro voor behoud van het spaarloon toe te zeggen, wat later 'door een rekenfout' slechts 420 miljoen bleek te zijn. Dat leidde tot onnodige irritatie. Tactisch onhandig noemt de FNV-voorzitter het van het kabinet om zelf de onderhandelingen te schorsen om verder te kunnen rekenen en na te denken over de WAO en vervolgens een dag later met helemaal niets nieuws te komen.

De Waal concludeert dat het akkoord er ,,meer ondanks, dan dankzij'' het kabinet is gekomen. ,,Als ik het proces goed heb begrepen, dan waren ze het in het kabinet niet met elkaar eens. Ik had voortdurend het idee dat de ene minister meer, en de andere minder wilde. En premier Balkenende vond vervolgens dat die twee ministers maar ergens tot een gemiddelde moesten komen. Dat maakt het onderhandelen zeer gecompliceerd.''

De problemen begonnen al met de oproep van het kabinet de lonen te matigen, terwijl het tegelijkertijd de lasten van burgers ging verhogen. ,,Dat is nooit eerder voorgekomen. Elk kabinet dat loonmatiging wilde, stelde daar in het verleden lastenverlichting tegenover, omdat anders de koopkracht te veel wordt aangetast'', zegt De Waal. En overigens zal ook met dit akkoord de koopkracht nog afnemen, maar de vakbonden laten dat punt verder rusten. ,,Dit kabinet wil eerst het zuur, dan het zoet. Daarvoor is bewust gekozen. Dat is dus ook hun politieke verantwoordelijkheid.''

Een onoverbrugbaar probleem bleek de WAO. Dat moet dus straks een nieuw kabinet gaan oplossen, erkent De Waal. ,,Of het voor ons makkelijker of juist moeilijker wordt om met een nieuw kabinet over de WAO te praten, hangt af van de verkiezingsuitslag.''

Het WAO-voorstel van het kabinet-Balkenende week in ieder geval op essentiële onderdelen af van het WAO-akkoord dat sociale partners eerder in de Ser bereikten. De FNV weigerde uiteindelijk het voorgestelde compromis te accepteren, terwijl het CNV dat wel wilde.

De Waal: ,,Op dit punt verschillen CNV en FNV fundamenteel van mening. Het zou een WAO worden waarvoor ik niet verantwoordelijk wil zijn. Het CNV had de illusie dat de andere pijnpunten later nog wel zouden kunnen worden geregeld. Maar ik ben ervan overtuigd dat in dit kabinet, met Hoogervorst als VVD-minister van financiën, dat niet was gelukt. Het was alleen mogelijk geweest als het CDA meer powerplay tegenover de VVD had gespeeld. En dat is een politiek verwijt, want daarvoor heeft het CDA niet gekozen.''

Als hij 'politicus' was geweest, dan was er helemaal geen akkoord gekomen, stelt de FNV-voorzitter. ,,Maar ik ben een belangenbehartiger. En we hebben nu wel afspraken kunnen maken over de pensioenen, het behoud van Melkertbanen en de spaarloonregeling en ook nog eens 38 miljoen euro gekregen voor de langdurige minima. Daar kan ik mee terugkomen bij mijn achterban.''