Kamer mist diepgang in visie kabinet

De meeste fracties in de Tweede Kamer missen in de kabinetsnota over de biotechnologie een diepgaande analyse. Maar de meerderheid heeft geen overwegende bezwaren tegen het streven 'voorzichtig voorwaarts' te gaan.

DEN HAAG - ,,De nota biotechnologie heeft de diepgang van een spoorboekje'', klaagt PvdAer Feenstra. ,,We hebben geen begin van een antwoord op de vraag wat voor samenleving wij eigenlijk willen'', zegt partijgenote Swildens. ,,Economische waarden staan centraal en dat is een erg benauwde opvatting van het publiek belang'', vindt CDA-kamerlid Ross-Van Dorp.

PvdA en CDA liepen gisteren, bij het begin van het twaalf uur durende debat over biotechnologie, voorop in hun fundamentele kritiek op de nota die het kabinet anderhalf jaar geleden heeft gepresenteerd. Zij hadden verwacht dat het kabinet met een onderbouwde visie zou komen op de toekomst van de biotechnologie. Maar wat zij hebben aangetroffen is een pragmatische benadering, die kan worden samengevat onder de noemer 'voorzichtig voorwaarts.'

Maar waaróm het paarse kabinet die lijn kiest, waarom de regering honderd miljoen gulden beschikbaar heeft gesteld voor beginnende biotechbedrijven en anderzijds het voorzorgbeginsel leidend wil laten zijn -de fracties kunnen in de nota de dieper liggende gedachte niet vinden. Maatschappijvisie, ethiek, normen, moraal, daar had de Kamer veel meer over willen weten. En het economisch belang had wat minder dominant mogen zijn.

Met name het CDA had een ethisch toetsingskader gewild. Daarmee bedoelt Ross-Van Dorp een geheel van 'verbindende waarden die uitgangspunt zijn bij biotechnologische toepassingen', op zijn smalst op te vatten als wat zij noemt een mission statement. Niemand hoeft zich bij zo'n ethische discussie uitgesloten te voelen, zegt ze: ,,Dat is niet iets van christenen, ook liberalen hebben ethiek.''

De liberalen leggen ondertussen de vinger op een zere plek die mogelijk verband houdt met het veronderstelde ontbreken van een duidelijk ethisch kader: de verschillende opvattingen in het kabinet over biotechnologie. ,,Is het glas nu half vol of half leeg? Het kabinet trapt op de rem en geeft tegelijkertijd gas'', analyseert VVD'er Udo. Hij staat een 'vooruitstrevend klimaat' voor en ziet daarbij de liberale ministers Jorritsma (economische zaken) en Hermans (onderwijs) aan zijn zijde: zij steunen bedrijven en onderzoek. Maar hun collega Pronk (PvdA) keurt veldproeven zelden goed.

Onder druk van Swildens (PvdA) wil ook Udo best erkennen dat 'ethische aspecten' een rol spelen. Maar de meningen lopen snel uiteen als het gaat om de vraag hoe dan bijvoorbeeld het voorzorgsbeginsel moet worden opgevat. Niet te absoluut, vindt Udo, want dan kan er niks meer. D66'er Dittrich zou voorzichtiger zijn, ,,want we moeten er niet te snel van uitgaan dat risico's mettertijd verdwijnen''.

Bij monde van minister Pronk (milieubeheer, PvdA) ontkent het kabinet dat het een 'platte' nota heeft geproduceerd. Het beleid van het kabinet is volgens Pronk doordesemd van ethische noties, en het herbergt zowel sociale als liberale inzichten in zich. Het kabinet houdt zich aan acht ethische normen, waaronder dierenwelzijn, milieu, veiligheid, keuzevrijheid. Een uniforme checklist is dat niet, aldus Pronk, maar het is meer dan een louter economische afweging.

GroenLinks, ChristenUnie, SP en SGP trekken ondertussen fel van leer tegen het CDA en in mindere mate de PvdA, die naar hun smaak wel mooie ethische verhalen houden, maar daaruit geen consequenties trekken. Met stijgende verbazing horen zij Ross-Van Dorp zeggen dat Nederland zich niet moet aansluiten bij het moratorium dat vijf Europese landen hebben ingesteld voor import van transgene gewassen. En GroenLinks en ChristenUnie vinden het ónbegrijpelijk dat CDA en PvdA zich niet onverkort uitspreken voor een stop op de teelt van transgene gewassen in Nederland, zoals de commissie-Terlouw heeft geadviseerd. Ook het kabinet is daar niet voor -waarmee PvdA en CDA en het kabinet elkaar ondanks de fundamentele kritiek in de praktijk toch weer aardig kunnen vinden.