'Alarm over gevaar van nieuwe Europese pensioenregels is ongegrond'

Het gevaar voor het Nederlandse pensioensysteem van nieuwe Europese boekhoudregels wordt overdreven. Zowel het ministerie van financiën als hoogleraar A. Oosenbrug van de Erasmusuniversiteit zien geen enkele reden tot onrust, ,,mits bedrijven hun werk goed doen''.

Werkgevers- en werknemersorganisaties in de Stichting van de Arbeid sloegen vorige week in een brief aan minister Zalm alarm over de plannen voor nieuwe eenvormige Europese boekhoudregels. Die verplichten bedrijven alle risico's op de balans te zetten, ook de pensioenrisico's. Eerder beweerde ING-topman Maas dat banken zich gedwongen kunnen zien de vaste hypotheekrente te schrappen.

Volgens de sociale partners is het vrijwel onmogelijk de waarde van het pensioenfonds op de balans te zetten, omdat niemand kan voorspellen hoe hoog de pensioenen in de toekomst zijn. Bovendien beleggen de pensioenfondsen in aandelen waarvan de waarde schommelt. Als die schommelingen in de winst- en verliesrekening van bedrijven komen, zwiepen de bedrijfsresultaten alle kanten op.

Werkgevers zouden daarom het gegarandeerde pensioen van 70 procent van het laatstverdiende loon, zoals Nederland dat in de meeste gevallen kent, willen loslaten. Het gevolg is dat werknemers alle (beleggings-)risico's zelf moeten dragen. Als voorbeeld wordt gewezen op het Brits-Nederlandse staalconcern Corus, dat zijn pensioenfonds meer op deze wijze wil inrichten.

Hooguit voor de bestuurders van de pensioenfondsen zelf is er reden tot onrust, vindt hoogleraar Oosenbrug. ,,Ze zullen veel transparanter moeten laten zien hoe er gewerkt wordt.'' Het vergt een 'waterdichte' afschotting tussen bedrijven en pensioenfondsen. Ondernemingen die geld nodig hebben, zullen dan ook niet meer zomaar een beroep kunnen doen op overschotten in pensioenfondsen, stelt Oosenbrug. Een berucht voorbeeld was mediamagnaat Maxwell, die het pensioenfonds van zijn Britse werknemers deels had geplunderd. In Nederland bleken de pensioenen bij Daf niet goed afgezonderd van het bedrijf toen het in 1993 over de kop ging.

Volgens Oosenbrug is er ook alle reden tot scherpere boekhoudregels die het voor aandeelhouders helder maken hoe een onderneming ervoor staat. ,,Dat kunnen er ook niet plotseling tekorten verschijnen door pensioenverplichtingen.''

Ook het ministerie van financiën reageert relativerend: ,,Als je het goed regelt, is er geen reden voor ongerustheid.'' Volgens de woordvoerder van Zalm is er niets aan de hand zolang bedrijven een goede juridische en economische scheiding aanbrengen tussen hun normale bedrijfsvoering en hun pensioenfonds.

Volgens FNV-bestuurder H. van der Kolk er er wel degelijk aanleiding om alarm te slaan. Hij wijst op het voorbeeld van Maxwell. Ook het ministerie van financiën is er volgens Van der Kolk kennelijk niet echt gerust op: het kijkt met Sociale Zaken en Justitie of de EU-regels voetangels en klemmen bevatten.

De werkgeversorganisatie VNO wijst er op dat in Engeland (waar pensioenstelsels sterk op de Nederlandse lijken) al wordt ingespeeld op de regels. Zo trachten ondernemingen daar het beleggingsbeleid van pensioenfondsen te sturen. De grote drogist Boots heeft al besloten dat het pensioenfonds alleen in obligaties mag beleggen.