Altena Ensemble geknipt voor 'Tik'

AMSTERDAM - Het Maarten Altena Ensemble geldt al jaren in binnen- en buitenland als een van de belangrijkste muziekgroepen die improvisatie en compositie een gelijkwaardige rol geven. Met name Altena zelf heeft voor deze combinatie een aantal zeer geschikte stukken geschreven. Met 'Tik' bevatte ook het nieuwe programma 'Van Binnen Naar Buiten' zo'n werk

Als opmaat voor het concert in de Amsterdamse IJsbreker diende echter 'Bemidei', een vrijwel geheel uitgeschreven compositie van Altena voor pianist Michiel Scheen en basklarinettist Erik van Deuren. In dit driedelige werk is sprake van een soort ontkenningsspel. Hele lage en extreem hoge noten van de basklarinet worden gezet tegen een ingehouden gemurmel van de (geprepareerde) piano. Op andere momenten kiest de pianist juist nadrukkelijk de (niet geprepareerde) extremen, terwijl de basklarinettist die lijkt te negeren. Het is een spannend werk, dat echter weinig van doen heeft met de koers van het ensemble.

Hoewel het programma verder louter ensemblewerken bevatte, was niet alles even geslaagd. Alison Isadora's 'Te Moana-nui-a-kiwa II' was overwegend vaag. Ron Fords 'Binden' klonk saai en laf. En Richard Ayres' grappig folksy 'No. 20: Two short arrangements of tunes from my past' had weinig op met de unieke kwaliteiten van het ensemble.

Michiel Scheen boeide daarentegen met 'Andermaal'. Het in opzet ongekunsteld werk bevatte aangrijpende melodieflarden in een vreemd rondcirkelend klankschap. Scheen speelde hierin bovendien een prikkelende pianosolo. Vanessa Lann leverde het uitermate vitale 'Coming Home'. Toen Jannie Pranger - al jaren vast verbonden aan het Maarten Altena Ensemble - en gitarist Wiek Heijmans aan het slot in een chaotische bedding een kort pakkend deuntje alsmaar herhaalden, kreeg de muziek een bijna 'poppy' dimensie. Lann maakte in dit ook verder maf uitgewerkte stuk goed gebruik van de improvisatorische mogelijkheden van de musici.

Altena deed hetzelfde in het eerder genoemde 'Tik', dat het optreden afsloot. Qua opzet, eenvoud en uitwerking bleek het een ideaal werk voor het ensemble. Geschreven noten, pregnante improvisaties, soms vormde alles een volstrekt natuurlijk weefsel. Op andere momenten becommentarieerden de spelers elkaar juist en plaatsten relativerende accenten.

Dat het ensemble hierin ondanks regelmatige personeelswisselingen een bijna vanzelfsprekende wisselwerking heeft bereikt tussen geschreven en ter plekke verzonnen noten, is te danken aan Altena's bezielde en inspirerende leiding. Over een paar maanden viert het ensemble haar derde lustrum met een speciaal jubileumprogramma.