beeldende kunst

Georg Baselitz t/m 7 januari 1996; Lee Bontecou t/m 4 februari 1996; Frank van Hemert t/m 4 februari 1996; Willem de Kooning t/m 2 juni 1996; Vier jongeren t/m 14 januari 1996; Bonnefantenmuseum, Avenue Ceramique 250, Maastricht, di t/m zo 11 tot 17 uur.

Een waaier van vijf exposities presenteert het Bonnefanten de komende maanden; daarbij komt het werk van 'oude meesters' als Willem de Kooning, Georg Baselitz en Lee Bontecou aan de orde, maar ook dat van een gearriveerde jongere als Frank van Hemert en pas afgestudeerden als Paul Devens, Norbert Grunschel, Roel Knappstein en Rik Meijers.

Het werk van Baselitz verpoost in de koepelzaal, min of meer de erezaal van het Bonnefantenmuseum. Het sacrale van de ruimte is onmiskenbaar door de hoogte van de ruimte, het versluierd toetredende licht en vanzelfsprekend de koepelvorm. Baselitz sluit hier naadloos op aan met monumentale doeken - hij weet vrijwel niet beter - beplakt met bladgoud, waarop een bruin kader is geschilderd met daarin een in ruwe halen geschetste figuur, zoals gebruikelijk op zijn kop. Het zijn naakten en allegorische symbolen zoals een adelaar.

Op zich zijn de motieven nogal profaan, maar door de manier waarop Baselitz het presenteert, krijgt het de allure van een altaarstuk.

Frank van Hemert (1956) heeft eveneens een expressieve toets, maar bij hem overheerst de hang naar een gelaagde structuur, die voor metaforische zeggingskracht moet zorgen. Schetsmatig zijn motieven als een bed, een raam en een parketvloer over elkaar heen geschilderd, waardoor een betekenisvol interieur ontstaat. Het bed is steeds suggestief bloedrood gekleurd. Titels als 'Initiatie' en 'Secret Survivors' moeten het allegorische karakter van de voorstelling verder benadrukken. De dramatiek schuilt in de stille decors die de plaats van handeling voor krachtige emoties lijken te zijn. Op twee doeken is dit letterlijk het geval met vallende mensfiguren.

Een verrassing is Lee Bontecou (1931), die in een zaaltje ernaast hangt. Deze Amerikaanse materie-kunstenares maakte in de jaren zestig constructies van aan elkaar genaaide stukken leer, perkament, doek en canvas. In het midden zit steeds een opening, zodat een mysterieuze zwarte ruimte erachter zichtbaar wordt. De reliëfs hebben het ene moment iets weg van een enorm oog en het volgende van de bumper van een Amerikaanse slee uit de jaren vijftig. Binnen het huidige kunstvocabulaire zijn de vormen nogal gedateerd, maar de intrigerende spanning tussen binnen- en buitenruimte is nog steeds actueel.

De pluriformiteit van de reeks tentoonstellingen in het Bonnefanten blijkt in de presentatie van de vier jongeren. Norbert Grunschel (1963) toont abstracte 'doeken' - een ovaal rond een cirkelvormig vlak dat op een trommelvorm is gespannen - waarin hij speelt met de weerkaatsing van het licht. De binnenrand van de trommel is beschilderd in een felle kleur (blauw, rood, geel). De witte bespanning is onbeschilderd, maar krijgt door de reflectie van de kleur toch een zwakke tint.

Rik Meijers staat hier diametraal tegenover. Hij schildert banale taferelen, vol elementen uit het alledaagse leven, verwijzingen naar boeddha's en zelfportretten. De kunstenaar exposeert zichzelf, maar bekritiseert tegelijkertijd de praktijk van het tentoonstellen.

Roel Knappstein zorgt voor imaginaire vergezichten met attributen die met reizen worden geassocieerd: een buitenproportioneel plaatsnaambord, een doorzichtige hutkoffer en klaptafeltjes uit een trein, hoog aan een wand gehangen. Paul Devens ten slotte presenteert een geluidssculptuur, felrood gekleurd, die het midden houdt tussen een toeter en een machine-onderdeel. Eens in de zoveel tijd produceert het een doordringende sonore bromtoon, veroorzaakt door schijven die in het gladde object ronddraaien.

De uiteenlopende collectie exposities wordt afgesloten met een presentatie van beelden van Willem de Kooning uit de collectie van het Stedelijk Museum. De anatomisch losjes in elkaar geknede figuren staan op de zolder van de Wiebengahal, de celebrale boogvormige ruimte, waarin beelden door een prachtige lichtval goed gedijen.