De stelling

Een donorblaas of een kunstblaas, hartkleppen van een varken of van plastic? De toenemende mogelijkheden om reserveonderdelen voor de mens te maken, dwingen ons om te kiezen tussen echt en artificieel. Dat zegt H.J. Busscher, die dinsdag zijn ambt aanvaardde als hoogleraar biomaterialen aan de Rijksuniversiteit Groningen.

,,Jaren geleden zijn we in Groningen begonnen om een kunststrottehoofd te maken. Het was toen ondenkbaar dat er ooit een echt strottehoofd van een donor getransplanteerd zou worden. Toch is dat vorig jaar gebeurd, in de Verenigde Staten - zij het met de nodige problemen.

De ontwikkelingen op het gebied van transplantaties en biomaterialen gaan ontzettend snel. Niemand kan voorspellen waar het heen gaat. Ook niet qua ethiek. Tegen het gebruik van dierlijke organen bestaat nu nog enorm veel weerstand. Maar mensen wennen misschien aan het idee.

Tegelijkertijd raken wetenschappers steeds bekwamer in tissue engineering: het aanpassen van dierlijk weefsel, zodat het niet meer wordt afgestoten in de mens. Het blijft moeilijk, maar er gebeurt al vreselijk veel. Wat ons te wachten staat, is op geen enkele manier te overzien.

Ook met de biomaterialen gaat het hard. We begrijpen steeds beter met welke materialen we protheses moeten bedekken om afstoting te voorkomen. Toch zijn ook hier problemen. Zo weten bacteriën de weg naar een prothese altijd feilloos te vinden. Dan gaat de boel ontsteken, en moet je de prothese chirurgisch uit de patiënt verwijderen. Heel vervelend, en kostbaar bovendien.

Niet alle biomaterialen werken goed. Sommige worden eruit gegooid, als een splinter uit een zwerende vinger. Andere blijven wél goed zitten: de eerste keer dat dit werd opgemerkt was tijdens de Tweede Wereldoorlog. Piloten kregen scherven in hun oog die wonder boven wonder werden getolereerd door de afweer. Als we beter snappen waarom, zullen we ook beter kunnen implanteren.

Over tien jaar zullen we met z'n allen moeten bezien waar we de voorkeur aan geven: donororganen of biomateriaal. De oplossing zal van geval tot geval verschillen, denk ik.

Mochten we vooral in de richting van dierlijk en menselijk donormateriaal gaan, dan word ik niet brodeloos. Er valt genoeg te doen aan andere biomaterialen, zoals hechtdraad en zakjes om bloed in te bewaren. Daar blijft altijd behoefte aan. Uiteindelijk kan niemand om biomaterialen heen.''