Macht en tegenmacht

Het voormalige PvdA-bestuurslid Bart Tromp heeft het voorzittersduo Rottenberg en Vreeman stevig op de korrel genomen met een aanval op de persoonlijke machtspositie die het binnen de partij zou hebben opgebouwd. Los van alle retoriek die eigen is aan Tromps sarcasme, komt zijn betoog in het blad Socialisme & democratie erop neer dat de beide voorzitters in hun drang naar organisatorische vernieuwing de democratische controle in de PvdA hebben ondermijnd.

Of het duo dit uit persoonlijke machtsdrift heeft gedaan, valt te betwijfelen. Neemt niet weg dat het proces van partijvernieuwing dat het duo in de PvdA op gang heeft gebracht, inderdaad het gevaar in zich bergt waarvoor Tromp waarschuwt. Met hun initiatieven heeft het duo het partijdebat ongetwijfeld nieuw leven in geblazen en de PvdA bevrijd van een zekere contactgestoordheid met de buitenwereld. Terecht ook hebben Rottenberg en Vreeman de traditionele machtsbolwerken, die de partijgewesten vormden, ontmanteld.

Maar de paradoxale uitkomst van dit alles was dat het duo zodoende ook veel macht naar zichzelf heeft toegetrokken, zonder in de partij een nieuwe tegenmacht op te bouwen. Wellicht dat het jaarlijkse partijcongres dat thans, vier jaar na hun aantreden, van de grond lijkt te komen zo'n tegenwicht kan gaan vormen. Dat is vooralsnog afwachten.

Daarom kan het voor 't moment geen kwaad dat een kritische waarnemer als Tromp het duo nauwlettend blijft volgen. Hij dient daarmee een verderstrekkend belang dan dat van de sociaal-democraten met hun interne perikelen alleen. Politieke partijen zijn nog altijd onmisbaar voor het functioneren van de democratie als het gaat om de selectie en de recrutering van volksvertegenwoordigers en de formulering van een richtinggevend programma.

Dat vereist een partij-organisatie die op deze taken is toegesneden. Uit het vernieuwingsproces in de PvdA valt wat dat betreft lering te trekken, ten goede en ten kwade.