EU-molens draaien wel door ondanks het voorzitterschap van een gehandicapt Italië

Van onze correspondent STRAATSBURG - “Wie er bij een volgende gelegenheid ook op deze stoel zal zitten, hij zal zeker zijn best doen”, hield de Italiaanse minister van buitenlandse zaken Agnelli het Europees parlement gisteren voor. Italië is tot 1 juli voorzitter van de EU maar kampt zelf met een politieke impasse.

Het parlement vreest het ergste nu de Europese Unie in zo'n belangrijke periode moet worden geleid door een demissionaire Italiaanse regering. Maar, dat is het parlement eigen. Europarlementariër H. Maij-Weggen (CDA) stelde zelfs voor om vast te leggen dat lidstaten hun beurt als voorzitter overslaan om situaties als deze te voorkomen. Staatssecretaris M. Patijn wuift die suggestie weg: “Politieke moeilijkheden laten zich nu eenmaal niet agenderen”.

Het is de afgelopen jaren bijna regel dat de voorzitter van de EU door de nationale politiek in beslag wordt genomen. Duitsland had een recordaantal verkiezingen in 1994. Frankrijk was voorzitter toen het, vorig jaar, presidentsverkiezingen hield. De vorige voorzitter, Spanje, wist verkiezingen uit te stellen tot dit voorjaar, maar erg stevig zat de regering niet in het zadel.

Het is de vraag hoe erg dat allemaal is. Nederlandse diplomaten zijn niet geschrokken van het aftreden van de Italiaanse premier Dini; hoge verwachtingen van dit voorzitterschap hadden zij toch al niet. Britse diplomaten zijn zelfs goedgemutst; hoe minder voortgang er wordt geboekt op dossiers die hun niet zinnen (en dat zijn er veel), des te beter.

Ach, op ambtelijk en diplomatiek niveau draaien de molens wel door. Maar, zegt ook Patijn, “aan de lastige kwesties moeten politici tijd en aandacht kunnen besteden”.

Een van die kwesties is Europol. De in Den Haag gevestigde politie-inlichtingendienst heeft nog altijd geen bestaansgrond in de vorm van een verdrag. De Britten zijn fel gekant tegen iedere inmenging van het Europees Hof in mogelijke rechtszaken rond Europol. Nederland en de andere EU-staten hechten wel aan die inmenging, juist om Europol een Europese instelling te maken. Voor de top van Florence, in juni, moeten de Italianen die zaak geregeld hebben.

De monetaire unie, die het klapstuk moet worden van de Europese integratie, vraagt de Italiaanse attentie. Onder Spaans voorzitterschap werd in december besloten om de Europese munt euro te noemen en die in 2002 in omloop te brengen. Als het ooit zo ver komt, want sindsdien is de twijfel toegeslagen. De economische ontwikkelingen vallen zwaar tegen. Zelfs Europa's sterkste economie, Duitsland, heeft moeite aan de toelatingseisen voor de muntunie te voldoen. En de onveranderd hoge werkloosheid - de vijftien EU-landen tellen meer dan twintig miljoen werklozen - maakt de gang naar de muntunie alleen maar moeilijker.

Kopgroep

Italië zal zelf waarschijnlijk niet tot de kopgroep van muntunie-landen behoren. De Italianen hebben er daarom alle belang bij dat de monetaire verhouding tussen de landen binnen en buiten de muntunie goed geregeld wordt. De muntunie leek vroeger goed voor iedereen. Inmiddels heerst de twijfel of hij niet zal leiden tot een blijvende splitsing in de Europese Unie. Minister van buitenlandse zaken Agnelli liet gisteren nog maar eens weten dat landen die in eerste instantie aan de zijlijn blijven naar het lidmaatschap van de muntunie moeten blijven streven, “met de gepaste steun van de andere EU-lidstaten”. In diplomatieke kringen ziet men de bui al hangen: wanneer Italië als enige van de zes oprichters van de EEG buiten de muntunie wordt gehouden, zal Rome extra financiële steun van Brussel eisen.

Onder de Italianen zal ook worden begonnen met de herziening van het verdrag van Maastricht. Veel dreigt die herziening niet om het lijf te krijgen. Ze zal pas volgend jaar, onder Nederlandse leiding, worden afgerond.

Agnelli kon gisteren dan ook in Straatsburg verklaren dat Italië alles zal doen om er het beste van te maken. Lastig gevallen door de pers werden de Italianen alleen over de Tiroolse kwestie. De Italiaanse provincies Trient en Zuid-Tirol hebben namelijk samen met het Oostenrijkse Tirol een bureautje te geopend in Brussel. De drie regio's werken al geruime tijd samen, bij voorbeeld bij ruimtelijke ordening en beheer van hun Alpen. Dat bureautje is volgens Rome echter een inbreuk op de integriteit van de Italiaanse staat. Rome is bezig de verantwoordelijken voor de rechter te slepen.