Dansen met een orkaan in je oren

Anne Lünenburg (17) is DJ en gaat gemiddeld één keer per maand naar een concert. “En ja”, zegt hij, “dan heb je wel eens dat je oren nog napiepen als je in bed ligt. Vooral na een punkband.” Als de muziek echt te hard is, stopt hij halverwege het concert een stukje papieren zakdoek in zijn oren.

Anne: “De derde dag op Lowlands konden we elkaar bijna niet meer verstaan, dan zitten je oren dicht. Dat lijkt mij niet zo ernstig, het gaat vanzelf weer over.”

Dat laatste is een misverstand, zegt Herman ten Bergen van de Nationale Hoorstichting. In een oor zitten zo'n 30 000 trilhaartjes die het geluid opvangen en naar de gehoorzenuw transporteren. “Na een avondje heel harde muziek zien die haartjes eruit als een tropisch regenwoud na een orkaan.” Een haartje dat eenmaal geknakt is, wordt niet meer hersteld. De Hoorstichting wil jongeren waarschuwen dat het bezoeken van concerten, feesten en keiharde muziek op de walkman op latere leeftijd tot doofheid kan leiden.

Volgens een onlangs gepresenteerd onderzoek van TNO lopen naar schatting ruim 20 000 mensen onder de dertig kans dat ze als gevolg van die harde muziek later slecht zullen horen. TNO baseert dit cijfer op onderzoeken uit het buitenland, want hier is het nooit onderzocht.

Muzikanten zelf horen ook bij de risicogroep. Anne draait op schoolfeesten, maar dan heeft hij geen last van de harde muziek. De boxen zijn naar de dansvloer gericht en hij staat erachter.

Bob Fosko, zanger van de Raggende Manne, is zich bewust van het beroepsrisico. “Ik ben er als de dood voor.” Hij zorgt ervoor dat de monitoren op het podium niet te hard afgesteld zijn. Voor de zaal moet het wel krachtig en hard klinken, zegt hij, “maar het is niet de bedoeling dat het publiek met suizende oren de zaal verlaat.” Een keer is hij zelf met een verdoofd oor thuisgekomen. Toen speelden zij in een lage, betonnen zaal in Eindhoven. Verder heeft hij last van overmatig oorsmeer, waarvan hij denkt dat het een soort natuurlijke bescherming is. Fosko laat twee keer per jaar zijn oren uitspuiten.

Ine Arets werkt in concertzaal Tivoli in Utrecht. “Ik ga nu al tien jaar mee in de rock en roll, maar ik heb nergens last van.” Zij denkt dat bands de afgelopen jaren harder zijn gaan spelen, maar dat het volume nu niet meer groeit. Harder dan hard kan eenvoudig niet, denkt ze. In Tivoli is een limiet aan decibellen die een band mag produceren. Sommige bands, zoals The Ramones, bedanken daarom voor een optreden. Er zijn ook muzikanten die zelf met oordopjes spelen en de muziek heel hard afstellen. “Het is moeilijk aan hun verstand te peuteren dat ze beter het geluid wat lager kunnen zetten.” De portiers, technici en barkeepers werken met oordopjes in. In Paradiso in Amsterdam kan het publiek bij harde concerten ook oordopjes kopen. Toch denkt Arets dat house schadelijker is. Maar dat vindt de organisator van gabberfeesten in de Energiehal in Rotterdam grote onzin: “Punk en metal, dat is erger dan house.” De Energiehal is groot, het geluid moet ver dragen. En omdat ze ook 's nachts doorgaan, mag het geluid niet boven 110 decibel uitkomen. “Zachter kan echt niet, dan zou je elkaar tijdens het dansen nog kunnen verstaan.”