Plensbui legt basis voor wereldrecord

HENGELO - Luxe maakt zwak, is een filosofie van Haile Gebreselasie. De wolkbreuk boven Hengelo leek de opgewaardeerde Adriaan Paulen Memorial er bepaald niet sterker op te maken. Maar waar met name de technische onderdelen verzopen, daverde de bescheiden Ethiopiër naar een nimmer vermoed wereldrecord op de vijf kilometer.

Het was het novum waarnaar de organisatie al lang uitkeek. Enkele jaren geleden verzorgde de tot dat moment anonieme Keniaan Chelimo op de late avond de uitsmijter in de vorm van een jeugdwereldrecord op de tien kilometer. Maar wat viel er zaterdag nog te verwachten in die slagregen? Eigenlijk geloofden de onder duizenden paraplu's schuil gaande toeschouwers het zaterdag allemaal wel toen het programma met de prestigieuze (halve) Grand Prix-status ten einde liep. Goed, ze hadden met name genoten van een dijk van een 800 meter waarin drie Nederlandse vrouwen hoofdrollen speelden. En de Amerikaan Leroy Burrell zeilde op meewind naar een acceptabele 10,08 op de sprint.

Maar de overige internationale publiekstrekkers bleken niet in staat potten te breken. Mike Powell, de man van het imposante wereldrecord, bewees dat in de verspringbak bij lange na de regelmaat van Carl Lewis niet te hebben. De Amerikaan produceerde zes ondermaatse huppeltjes en werd bijna verslagen door Frans Maas. En het estafette-kwartet van de Santa Monica Track Club - met Lewis als sluitstuk - speelde het gezien de weinig aanlokkelijke omstandigheden op safe. Imponeren deden de vier vooral als contrast tegen de gebrekkige tegenstand. En waar de APM op nationale front altijd wel wat heeft te bieden, bleef het dit keer beperkt tot een geslaagde EK-limiet voor Jacqueline Poelman.

Het gala leek zonder glans naar het einde te sukkelen, totdat even bleek dat de vijf kilometer verre van plichtmatig werd afgewerkt. Op twee kilometer lagen de koplopers keurig op het schema waarmee Aouita op 22 juli 1987 in Rome geschiedenis schreef door als eerste loper onder de dertien minuten te duiken. Aouita had destijds de beschikking over de talentvolle Brahim Boutayeb die hem drie kilometer lang voortsleurde, voordat de meester zelf het beulswerk overnam. Gebreselasie begon aan een waanzinnige solo, domweg omdat niemand de capaciteiten had om het tempo hoog te houden. Op vier kilometer leek een grensverlegging ver buiten zijn bereik te zijn gekomen, toen bij het luiden van de bel plots een fabelachtig perspectief opdoemde. Gebreselasie kreeg voor het eerst ook zelf Aouita's zeven jaar oude wereldrecord scherp in het vizier. Met een laatste omloop van 58.5 kwam hij uit op 12.56,96.

Steeds meer worden wereldrecords een puzzel waarbij de stukken door berekening èn toevallige omstandigheden op hun plaats moeten vallen. Destijds was er bij Aouita sprake van een geplande aanval. De enige ambitie die Gebreselasie tijdens zijn eerste (!) baanwedstrijd van dit seizoen had, was hard lopen. Hij had het geluk dat uitgerekend voor de lange afstanden de weersomstandigheden meezaten. De temperatuur was aangenaam koel voor een duurprestatie; de enorme plensbui die vlak voor de start ophield, had de lucht gereinigd en verrijkt met zuurstof. De twee maanden voorbereiding op 3000 meter hoogte op de Etotoberg nabij zijn woonplaats Addis Abeba had bovendien het zuurstofopnamevermogen van zijn bloed optimaal gemaakt. Pas twee weken geleden kwam hij naar Nederland, waar Jos Hermens, zijn begeleider op afstand, hem onderbracht in zijn 'atletenhuis' te Uden.

Gebreselasie, een man die niets dan optimisme uitstraalt, maakte met zijn solo een einde aan zijn reputatie van plakker. Vertrouwend op zijn inderdaad geweldige eindschot liet hij zich in het verleden al bij de jeugd in de slipstream meetronen naar wereldtitels op de vijf en tien kilometer. Al niet anders ging het op het hoogste podium. Vorig jaar werd hij in Stuttgart tweede op de vijf kilometer, waarna de wereldtitel op de dubbele afstand zijn prooi werd na een opvallend incident. Vlak voor het ingaan van de laatste ronde trapte de 'volgzame' Gebreselasie op de hak van favoriet Moses Tanui, die zijn schoen verloor en op slag kansloos was. Binnenkort volgt in Lausanne een revancherace tussen de twee kemphanen. Gebreselasie won met die wereldtitel een peperdure auto die hij aan zijn broer schonk. De man die in zijn jeugd de tien kilometer van huis naar school hardlopend overbrugde, beschikt niet over een rijbewijs en is ook niet van plan dat aan te schaffen. Voor hem is (mee)rijden slechts een noodzakelijk kwaad omdat soms grote afstanden moeten worden overbrugd “Maar zelf weiger ik te rijden. Een dergelijke luxe maakt je zwak.”

Inderdaad presteren vele Nederlanders weinig sinds ze van het NOC een comfortabel automobiel onder het gat geschoven kregen. Op de lange afstanden blijft het behelpen met een enkele talent. Bij de mannen is dat Marcel Versteeg die op de vijf kilometer meer dan een halve minuut achter Grebreselasie enkele seconden naast een EK-ticket greep. Onduidelijk is bij de vrouwen in hoeverre Christien Toonstra internationaal meekan, nu zij nog steeds niet geheel blijkt te zijn hersteld van de leverinfectie die ze vorig jaar opliep. Na forse inspanningen blijken de bloedwaarden van Toonstra nog steeds verstoord. Toch wil ze vrijdag in St Deniz op de tien kilometer een poging wagen de EK te halen.

Vooralsnog lijken slechts de middenlange afstanden over een behoorlijk arsenaal talent te beschikken. Afgelopen weekeinde voldeed Marco Koers op de 800 meter aan de limiet voor de Europese kampioenschappen; bij de vrouwen zijn Ellen van Langen en Esther Goossens op die afstand al zeker van deelneming. Zaterdag lijkt ook Stella Jongmans de poort naar Helsinki te hebben geopend. Weliswaar bleef ze 0.08 seconde boven de eis, ze concludeerde terecht dat “ze me daarop niet thuis laten”. Jongmans, die na de voor haar finaal mislukte Spelen van Barcelona lange tijd met een vormcrisis kampte, lijkt te worden opgestuwd door de onderlinge concurrentie in Nederland.

Jongmans zag al snel in dat de race te traag opende voor een limietpoging. De te snelle haas liep er voor joker bij, daar met name Van Langen een tactisch spel boven snelheid prefereerde. De aan een come-back werkende Olympisch kampioene hield zich lang schuil in de groep, waar met name Esther Goossens zich tot opportunisme liet verleiden. Waar ze vorige week in Kerkrade nog het spoor van Van Langen volgde, waren nu de rollem omgedraaid. Maar het jonge talent liep op het laatste rechte einde op tegen de muur die ze als 400 meter-loopster zo vaak is tegengekomen. Van Langen imponeerde met machtsvertoon in de weinig economische inhaalmanoeuvre buitenom in de laatste bocht. Haar tijd van 2.00.38 is weinig aansprekend, maar uit de makkelijke wijze waarop ze haar slotakkoorden speelde blijkt de groei naar een grote vorm.

Het gala moest het voor Nederland doen met slechts één EK-limiet. Jacqueline Poelman kwam op de 100 meter exact uit op de vereiste 11,40, hetgeen achter Cuthbert, Bogolovskaya en Paschke goed was voor de vierde plaats.