Apeldoorn zorgt voor meer woningen binnen bereik van mensen met minimuminkomen

APELDOORN - Het probleem: te weinig betaalbare huurwoningen voor mensen met een minimuminkomen. Belangrijkste oorzaak: sterk verminderde subsidies van de overheid voor nieuwbouwwoningen. De oplossing: verlaag de huren van bestaande woningen, zodat ze voor minima betaalbaar worden.

Het 'Apeldoornse model' maakt school, of in ieder geval furore. “De discussie over betaalbare huurwoningen voor minima is op gang gekomen. Dat is al een winstpunt”, stelt de Apeldoornse wethouder van volkshuisvesting J. Arnold Gerritsen (D66). Hij baarde deze week opzien met het plan om van bestaande huizen in Apeldoorn de huur te verlagen, zodat ze binnen het bereik van mensen met een minimuminkomen komen.

Het tekort aan betaalbare huurwoningen doet zich in verschillende gemeenten in Nederland voor. Apeldoorn heeft de primeur van de oplossing om een huurverlaging door te voeren, althans op papier. Want het is even goed mogelijk dat de nieuwe Huursubsidiewet, die in juni ingaat, hetzelfde effect heeft. Wethouder Gerritsen heeft daarover gisteren al gesproken met staatssecretaris Tommel van volkshuisvesting.

“We hebben uitvoerig getelefoneerd. Tommel zei dat we toch eens moeten praten of we het probleem van Apeldoorn niet langs de weg van de huursubsidie kunnen oplossen. Daar ga ik uiteraard graag op in, want dat zou de gemeente en de woningcorporaties ruim 25 miljoen gulden schelen. Voor zo'n bedrag willen we wel even geduld oefenen.”

Apeldoorn (60 000 woningen op zo'n 160 000 inwoners) kampt al jaren met een tekort aan betaalbare huurwoningen. Dat probleem doet zich in meer steden voor, die pas in de jaren vijftig zijn gaan groeien, zoals Deventer, Amersfoort, Enschede en Zwolle. Ook jongere plaatsen als Purmerend en Nieuwegein kunnen niet aan de vraag naar betaalbare huurwoningen voldoen, mede doordat mensen die in de loop der jaren meer zijn gaan verdienen, nog steeds in een goedkoop huurhuis wonen.

De grote steden daarentegen hebben juist een overschot aan laaggeprijsde huurwoningen. Landelijk gezien zijn vraag en aanbod per saldo in evenwicht. Voor het rijk is dat aanleiding om de woningbouwsubsidies drastisch te korten. De gemeente Apeldoorn krijgt nog maar 1,8 miljoen gulden subsidie, dat is nog geen 10 procent van het bedrag dat in de jaren tachtig werd overgemaakt.

Tevergeefs deden Apeldoorn en omliggende gemeenten een verzoek aan het ministerie van Vrom en de Tweede Kamer om bij het toekennen van de woningbouwsubsidies rekening te houden met de plaatselijke situatie. Gemeenten moeten in samenspraak met de woningcorporaties zelf hun broek ophouden. “We zijn dus door de omstandigheden gedwongen om alle creatieve mogelijkheden te benutten voor het oplossen van het tekort aan goedkope huurwoningen. De indruk is wel gewekt, dat we hiermee een kritische houding tegenover het huurbeleid wilden tonen, maar de aanleiding is toch vooral het teruglopen van de subsidies”, corrigeert Gerritsen het beeld.

De Nationale Woningraad, een koepelorganisatie van woningcorporaties, verwacht dat het Apeldoornse voorbeeld in den lande navolging zal krijgen, al is het maar om 'Den Haag' te laten merken dat het water sommige gemeenten en corporaties tot aan de lippen staat.

NWR-directeur N. van Velzen: “Ik voorspel u dat op meer plaatsen gaat worden gezocht naar passende oplossingen. Als je besluit om de volkshuisvesting te decentraliseren en de primaire verantwoordelijkheid bij gemeenten en corporaties neer te leggen, dan moet je niet verbaasd zijn dat men eigen oplossingsrichtingen gaat zoeken.” Van Velzen vraagt zich wel af, of een huurverlaging op langere termijn is vol te houden.

Woningzoekenden staan nu in Apeldoorn gemiddeld 2,3 jaar op de wachtlijst, voordat ze een woning toegewezen krijgen. Ouderen moeten zelfs nog een jaar langer wachten. Door een pakket maatregelen (prestatie-afspraken) moet de wachttijd op anderhalf jaar uitkomen. Mensen met een minimuminkomen houden ook na de verlaging recht op huursubsidie.

De huurverlaging heeft betrekking op bestaande woningen, waarschijnlijk zo'n tweehonderd per jaar. De huren gaan omlaag van 725 gulden per maand naar 680 gulden, de grens die nu nog geldt om voor huursubsidie in aanmerking te komen. Die keuze heeft in het volkshuisvestingswereldje voor nogal wat verbazing gezorgd. Volgens de nieuwe huursubsidiewet gaan immers de maximale bedragen flink omhoog. De Apeldoornse huurverlaging kan daardoor geheel overbodig worden en een loos gebaar blijken te zijn.

Voor één- en tweepersoonshuishoudens geldt vanaf juni dit jaar een maximumhuur van 823 gulden en voor grotere huishoudens van 882 gulden om voor huursubsidie in aanmerking te komen. Vanaf 575 gulden tot het maximum wordt een korting van 20 procent doorgevoerd die voor rekening van de huurder komt.

Woordvoerder R. van Genugten van de Nederlandse Woonbond, een belangenorganisatie van huurders en woningzoekenden: “Als Apeldoorn de huidige plannen gewoon doorzet, dan is de gemeente dom bezig door het rijk heel veel geld aan huursubsidie te besparen. Je zou op zijn minst de huurgrenzen moeten herzien.” Wethouder Gerritsen verzekert dat hij geen stap zal zetten zonder te hebben gecontroleerd of er geen andere financiering te vinden is.

De Woonbond deelt de zorg om betaalbare huurwoningen, maar heeft bedenkingen bij het plan. Zo kan een rigide toepassing van de huurverlaging leiden tot 'inkomenswijken', waar alleen nog maar mensen met een minimuminkomen wonen. “Dat zou voor de bewoners erg stigmatiserend werken. Wij zijn er voorstander van om de leefbaarheid van een wijk op peil te houden door een gedifferentieerde bevolkingsopbouw, dus verschillende inkomens en sociaal-economische positie.”

Volgens wethouder Gerritsen is het gevaar van segregatie in Apeldoorn niet groot. De wijken zijn nu al redelijk gemengd en daar zal de huurverlaging geen wezenlijke veranderinng in brengen.

De aanleiding voor het huurverlagingsplan mag vooral financieel pragmatisme zijn, Gerritsen is politicus genoeg om zich vooraf te realiseren dat het huurverlagingsplan als de spreekwoordelijke steen in de vijver gaat werken. De afgelopen maanden heeft de wethouder in diverse wandelgangen zijn voelhorens uitgestoken. “Daarvan weet ik dat ons plan op geen enkele wijze in strijd is met de voorschriften.”