PvdA bakkeleit over toekomst Rotterdam

DEN HAAG - “U kunt niet uitleggen waarom u een stad van 420 000 inwoners ontmantelt. Waarom u van Rotterdam een soort deelgemeente maakt, die zich alleen nog mag bemoeien met huishoudelijke en lokale zaken.”

PvdA-Kamerlid Van Heemst en zijn partijgenote staatssecretaris Van de Vondervoort van binnenlandse zaken vlogen elkaar gisteren hardhandig in de haren, in het vervolg van van het debat over de stadsprovincie Rotterdam. De bewindsvrouw verdedigde vurig haar voorstel voor die bestuurlijke vernieuwing, inclusief splitsing van de Maasstad in vijf gemeenten. Zij stuit daarbij vooral op verzet van PvdA en D66, eens geharnaste voorstanders.

Vorige week maakten PvdA en D66 duidelijk dat voor hen alles anders is sinds het 'njet' in een referendum van de Rotterdamse bevolking tegen opdeling van hun stad in tien gemeenten. Maar gisteren bleek dat niet zozeer de splitsing van Rotterdam, maar de taken en bevoegdheden die de stadsprovincie moet krijgen de kern van het conflict vormen. Wie krijgt in de Rotterdamse regio de macht: de gemeente of de stadsprovincie?

Van de Vondervoort kiest onomwonden voor de laatste. De Rotterdamse stadsprovincie mag zich van haar met veel meer gaan bemoeien dan een gewone provincie: ze gaat over de haven, over de politie, over de bijstandswet. Allemaal taken die de gemeenten op haar grondgebied moeten inleveren. Die zware bevoegdheden zijn volgens Van de Vondervoort nodig om grootstedelijke problemen als werkloosheid, verloedering en vastlopend verkeer, die de grenzen van Rotterdam zelf overstijgen, goed te kunnen aanpakken. Daar was het bij de stadsprovincies immers allemaal om begonnen, legde de bewindsvrouw de Kamer nog eens uit. “En die problemen zijn door de uitslag van het referendum niet veranderd.”

Van Heemst ziet dat anders. De zware rol van de stadsprovincie was logisch toen Rotterdam nog in tien kleine gemeenten zou worden verdeeld: “Ik had het daarom dapper gevonden als het kabinet aan dat voorstel had vastgehouden”, stelde hij - daarmee even vergetend dat Van de Vondervoort en haar minister Dijkstal het oorspronkelijke plan ook onder druk van de paarse fracties hebben gewijzigd.

Dat het kabinet nu een veel groter Rotterdam binnen de ruit van snelwegen overeind wil houden verandert de zaak, vindt Van Heemst: “Dit is geen trucje van de gemeente Rotterdam om langs de achterdeur haar gelijk te halen. U zult moeten laten zien hoe zo'n grote gemeente in deze opzet nog op behoorlijke wijze de belangen van haar burgers kan dienen.” “Ik zie niet in waarom niet. Gemeente en stadsprovincie dienen samen die belangen. De gemeente lokaal, de stadsprovincie waar de problemen de gemeentegrenzen overschrijden”, repliceert Van de Vondervoort.

Van Heemst is vooral bang dat de stadsprovincie de grote sociale problemen van Rotterdam links zal laten liggen, èn vanwege het grote aantal inwoners èn vanwege de grote hoeveelheid geld die er naar de centrumgemeente zal gaan. “En dan heb ik het niet over de formele regeling, hoe het staat in de boekjes. Dan heb ik het over de werkelijkheid.”

Hij overtuigde de staatssecretaris niet. “U zegt maar steeds dat het fout zal gaan. Ik houd staande: als het goed wordt opgezet, zal de provincie haar verantwoordelijkheid nemen. De aandacht en zorg voor Rotterdam zal groot zijn”, aldus een getergde Van de Vondervoort.

De angst dat Rotterdam na afsplitsing van Hoek van Holland, Hoogvliet, Berg en Schie en Alexanderpolder zal verworden tot een getto, kon Van de Vondervoort niet volgen. “Merkwaardig dat dit thema opeens opduikt. Terugdringen van de scheiding tussen arm en rijk, vergroten van de solidariteit, daar is het bij de stadsprovincie juist om begonnen.”

VVD en CDA, die het kabinetsplan steunen, zagen het onderlinge gekrakeel zwijgend aan. “De oppositie heeft het nu eens makkelijk, nu het kabinet haar zo goed volgt”, grapte CDA'er Van der Heijden.