Het CDA is teleurgesteld, maar niet pessimistisch

Van onze parlementsredactie DEN HAAG - De hele campagne heeft CDA-lijsttrekker Jaap de Hoop Scheffer nog niet zo'n ruimhartig applaus gehad als gisteravond, verkiezingsavond. De volle zaal CDA'ers klapt de handen stuk, stampt op de houten vloer van de Pulchri-studio in Den Haag, scandeert Jaap, Jaap. Hier is hij dan, de voorman van de christen-democratie. Tegen negenen staat zijn partij op een zetel of zes verlies. Maar deze CDA'ers nemen de fractievoorzitter niks kwalijk. “Meer had hij niet kunnen doen.”

Op een houten vlonder zit de voorzitter van het CDA-vrouwenberaad, Jet Creemers. “Vreselijk, vreselijk”. Veel meer kan ze niet zeggen.

Ze hadden het bij het CDA niet verwacht, zoveel zetels verlies. Eén of twee eraf, liever niet, maar het had gekund, het was uit te leggen geweest, ook aan zichzelf. Gelijkblijven op 34 zou heel erg mooi zijn. En één of twee erbij: een droom. Onrealistisch leken die 34 in elk geval niet. Ook al kwam de partij van ver - een jaar geleden in de peiling begonnen op 25 - de laatste weken ging het goed. Zaten ze tegen de 34 aan. Tot eergisteren, de laatste peiling: 29. Dat moest een vergissing zijn, dachten ze nog. Maar het bleek erger.

“Ik ben teleurgesteld, maar niet pessimistisch”, houdt voorzitter Helgers de moed erin. “Je kunt maar één ding constateren: we hebben een harmonieuze campagne gevoerd. De lijst, met veel nieuwe mensen, wordt breed gedragen. Duizenden CDA'ers hebben die gesteund. Over de verkiezing van Jaap de Hoop Scheffer was nauwelijks discussie. Maar dat is dan blijkbaar ook de enige vooruitgang die we hebben kunnen boeken.”

Als de eerste voorspellingen om acht uur binnenkomen is er ongeloof in de zaal. De PvdA 47, VVD 36 - dat doet het ergste vrezen voor de partij. CDJA'er Meino Staal heeft de handen voor het gezicht. Hij kan het niet meer zien. Negenentwintig zetels, hij weet niet wat hij hoort. “De KVP had op zijn slechtst, in 1972, 27 zetels. Nu wij misschien twee meer, met zijn drieën! Dit zegt wel iets over hoe het met de christen-democratie is gesteld.”

- Vervolg op pagina 4

'Begrijp me goed: alle lof voor hem, ik val hem niet af' VERVOLG VAN PAGINA 1

Staal weet wel hoe het komt. De partij heeft te veel kiezers verloren aan rechts, en doorgeschoten met de vernieuwing, met het sociale. Terwijl het CDA naar zijn mening een partij moet zijn voor de werkende man en de middenklasse, die houdt van law and order. De CDJA'er had het gevoel dat De Hoop Scheffer een verhaal moest vertellen dat niet het zijne was. “Maar begrijp me goed: alle lof voor hem. Ik val hem niet af.”

Dat doet, blijkens het applaus, niemand. Ook De Hoop Scheffer zelf denkt er niet aan persoonlijke consequenties te trekken. Hij heeft altijd gezegd dat hij niet gaat voor verlies. “Dat verklaart mijn teleurstelling.” Maar hij gaat verder: de koers wordt gedragen door de partij. Nu de kiezer nog. “We hebben tijd nodig”, verwoordt Helgers die stemming, een opvatting die wordt gedeeld door een vroeger boegbeeld van het CDA, Jelle Zijlstra. Die tijd krijgt Jan ten Hoopen niet meer, althans niet in de Kamer. Hij staat op 31 en zal een andere baan moeten zoeken.