Twijfel over deelname aan vrouwenconferentie China

AMSTERDAM - Het enthousiasme is omgeslagen in twijfel. Een groot deel van de ruim tweehonderd Nederlandse vrouwen, die een retour China hebben geboekt voor de wereldvrouwenconferentie in Peking, is onzeker geworden. Moet je nog naar een land afreizen dat duidelijk heeft laten blijken zich niets aan te trekken van internationale kritiek?

Woensdagnacht heeft China de Verenigde Naties laten weten zich niet onder druk te laten zetten door een ultimatum van de internationale vrouwenbeweging. Daarin werd geëist dat China vóór woensdag terugkwam van haar beslissing om het internationale 'forum' van niet-gouvernementele organisaties (ngo's) - waarvoor 40 000 activistes naar China willen komen om de posities van vrouwen te bespreken - te verbannen van de hoofdstad Peking naar de slecht bereikbare slaapstad Huairou, 60 kilometer verwijderd van de 'officiële' VN-vrouwenconferentie. Achtergrond is dat China vreest dat het forum aanleiding zal zijn voor politieke acties en “ontoelaatbare” manifestaties van prostituées en lesbiennes. Het Chinese vakantieoord Huairou heeft nauwelijks verbindingen met de buitenwereld, te weinig slaapplaatsen en al helemaal geen faciliteiten voor bijeenkomsten van grote groepen.

Arbeidersstadion

Eerder zou het forum plaats vinden in het Arbeidersstadion in Peking, recht tegenover het congrescentrum waar de VN-lidstaten begin september bijeenkomen. Enkele weken geleden maakte China plotseling bekend dat verplaatsing nodig was vanwege de 'slechte staat' van het stadion - hoewel sportwedstrijden en muziekoptredens gewoon doorgang vinden. Omdat ook veel Westerse regeringen - waaronder Nederland, andere EU-landen, de VS, Canada en Australië - het protest tegen China steunen, heeft VN-secretaris-generaal Boutros Ghali in allerijl besloten een speciale gezant naar Peking te sturen om te bemiddelen. Ondersecretaris-generaal Ismat Kittani zal van 6 tot 8 juni met de leiders in Peking onderhandelen.

Hoewel de Filippijnse voorzitter Irene Santiago van het internationale comité, dat het forum voorbereidt, zei dat er - in afwachting van de onderhandelingen - vooralsnog géén internationale boycot tegen de conferentie wordt overwogen, neemt de twijfel onder vrouwenorganisaties toe. Bij de Nederlandse koepel van groepen die naar Peking gaan, de Werkgroep '95, staat de telefoon roodgloeiend. Het gemanoevreer van China werkt ontmoedigend op de potentiële forumdeelneemsters, zegt voorzitter Flora van Houwelingen. Maar zij wacht met een discussie over de eventuele boycot van Peking tot de onderhandelingen tussen de VN en China definitief niets hebben opgeleverd. Werkgroep '95 heeft deze week bij de Nederlandse regering aangedrongen een officiële klacht over het gedrag van China in te dienen bij Boutros Ghali.

Het Humanistisch Overleg Mensenrechten heeft samen met de Stichting Tibet Support een brief gestuurd aan premier Kok. Kok zal over twee weken samen met minister Van Mierlo van Buitenlandse Zaken een bezoek brengen aan China. De organisaties vinden dit een uitgelezen kans om bij hun Chineze collega's te pleiten voor het toch onderbrengen van het forum in Peking. Ze zouden daarnaast ook moeten pleitenvoor de vrije toegankelijkheid - ook voor Tibetaanse en Taiwanese vrouwen, lesbiënnes en mensenrechtengroepen. Van Mierlo heeft samen met collega-ministers Pronk en Melkert vorige week aan de Tweede Kamer geschreven zich grote zorgen te maken over het democratisch gehalte van de conferentie. Binnenkort zal de Tweede Kamer over de Nederlandse inbreng in Peking debatteren.

Gespaard

Marian Stolwijk uit Boskoop, werkzaam bij de Haagse Vrouwennoodopvang, heeft - samen met een groep Haagse vrouwen - twee jaar gespaard om aan het forum deel te kunnen nemen. Zij weet het even niet meer. “Ik ben sterk betrokken bij de strijd rondom geweld tegen vrouwen, en wil graag in Peking met andere vrouwen ervaringen uitwisselen en netwerken opbouwen. Natuurlijk wist ik van de beroerde mensenrechtensituatie in China toen ik ging boeken. Maar ik dacht: de conferentie is ook een manier om dat ter sprake te brengen. Ook in kleine kring: laatst op een verjaardag praatte naar aanleiding van mijn reis plotseling iedereen over mensenrechten. Toch krijg ik steeds meer bedenkingen. We moeten nog gaan uitzoeken hoe dat zit met teruggave van de tickets.”