Petar Stojanov heeft hardedobber aan verzoening in Bulgarije

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM, SOFIA - De eerste poging van de kersverse Bulgaarse president Petar Stojanov om de oppositie en de socialistische regeringspartij (PSB, oud-communisten) te verzoenen is gisteren mislukt.

De president ziet zich daarmee gedwongen om een vertegenwoordiger van de voormalige communisten op te dragen een nieuw kabinet te formeren. De oppositie heeft direct aangekondigd zich met hand en tand tegen de komst van een socialistische regering te verzetten.

De socialisten worden verantwoordelijk gesteld voor de ernstige economische problemen waarmee Bulgarije momenteel kampt. Hun partijleider, Georgi Parvanov, leek dinsdag bereid tot een compromis. Hij bood namens de partij de bevolking excuses aan. Ook verklaarde hij zich bereid een dialoog te beginnen met de oppositie, die al zestien dagen lang demonstreert tegen de regering.

Woensdagavond had een enthousiast publiek in het centrum van Sofia de nieuwe president als 'kandidaat van de hoop' op de schouders gehesen. De jurist Stojanov (44) zou de klus wel klaren, was het gevoelen op straat. Stojanov wordt gezien als dynamische man, die weet wat hij wil en de verwachting was dat hij de spanning tussen de oppositie en de regerende socialisten, die het land al sinds december verlamt, weg zou kunnen nemen. Zeker na verzoenende taal die de strijdende partijen hadden uitgesproken.

Gisterenochtend, een dag na zijn aantreden, heeft Stojanov urenlang op beide partijen ingepraat, maar tot grote teleurstelling van alle betrokkenen is de toenadering niet gelukt. Aan het eind van de ochtend stonden de partijen nog vierkant en stuurs tegenover elkaar.

Bulgarije dat economische gesproken in grote vaart op de ondergang afstevent, heeft dringend een nieuwe regering nodig. Sinds het afreden van de socialistische premier Jean Videnov, eind december, is het land stuurloos. De regering moet de voorwaarden scheppen, waarop het Internationaal monetair fonds de zo noodzakelijke leningen wil verstrekke. Na jaren van wanbeleid is de inflatie in Bulgarije opgelopen tot driehonderd procent, bedraagt het gemiddelde maandloon nog maar 35 gulden en is er geen mogelijkheid om de 17,3 miljard gulden aan buitenlandse schuld af te betalen.

De oppositie kondigde gisteren direct een staking aan als protest tegen de vorming van een nieuwe regering van oud-communisten. Maar voordat Bulgarije plat gaat, zullen oppositieleden proberen het parlement zover te krijgen geen goedkeuring te geven aan een nieuw kabinet. Als er niet spoedig een nieuwe regering aantreedt volgen er nieuwe verkiezingen en dan heeft de oppositie automatisch haar zin.

De oppositie streeft naar nieuwe parlementsverkiezingen op korte termijn, omdat ze ervan uit gaat dat de socialisten de steun van het volk kwijt zijn. Zeker na de overweldigende zege van de oppositiekandidaat, Stojanov, bij de presidentsverkiezingen op 3 november vorig jaar, voelt het verzet tegen de regeringspartij dat het de wind in de zeilen heeft.

De nieuwe president verschilt in alles van zijn voorganger Zjelu Zjelev, een oud-communist, die pas later partij voor de oppositie koos. Zjelev was meer een denker dan een doener. Een man die ouderwetse pakken droeg en alleen maar een beetje Frans sprak. Hij boekte in de zes jaar dat hij aan het bewind was weinig succes tegen de incompetente regering van oud-communisten. Stojanov daarentegen heeft het uiterlijk van een westerse zakenman en hij spreekt vloeiend Duits. Hoewel hij wettelijk net zo weinig macht heeft als Zjelev, wordt van hem meer daadkracht verwacht. Al voor hij aantrad ontvouwde hij zijn plannen en deed hij het volk fraaie beloften.

Stojanov wordt gezien als een voorstander van snelle aansluiting van Bulgarije bij de Europese Unie en de Navo. “Ik weet welke weg Bulgarije moet inslaan. We moeten al onze krachten mobiliseren om de fundamenten te leggen voor een volledige integratie van Bulgarije in de Europese Unie en de Navo.” Volgende week al staat hij in Brussel bij Navo en EU op de stoep.