Euro zit pas over 38 maanden in de knip

AMSTERDAM - De verhitte discussie binnen het Nationaal Forum over de samenloop van gulden en euro, doet vermoeden dat de invoering van de nieuwe munt al zeer binnenkort is. Maar het duurt nog tot 1 januari 2002 voor de euro daadwerkelijk in de portemonnee zit.

Eurofeiten op een rijtje:

- Op 1 januari 1999 gaan elf EU-landen over op de monetaire unie. De wisselkoersen van die landen worden aan elkaar gekoppeld, de koers van de euro wordt vastgesteld en in het girale verkeer wordt de eenheidsmunt in gebruik genomen. Er is echter nog geen verplichting in het girale verkeer van de euro gebruik te maken. Pinnen, chippen, afrekenen met credit cards of cheques blijven allemaal nog in guldens. De effectenbeurzen van de elf landen noteren hun koersen vanaf 1 januari wel alleen in euro's.

- Op 1 januari 2002 verschijnen de euromunten en -bankbiljetten. De euro wordt wettig betaalmiddel en de consument krijgt er in winkels en bij andere chartale betalingen mee te maken. Een euro is dan ongeveer 2,15 gulden. Alle tegoeden in lokale valuta, voor zover nog niet gebeurd, worden omgezet in euro's.

- Tot uiterlijk 1 februari 2002 blijft de gulden wettig betaalmiddel. Dat betekent dat de consument met twee munten mag betalen. De winkelier mag in twee munten zijn wisselgeld teruggeven. Door de consument uitgegeven guldens worden via de winkels door de banken ingenomen en niet meer in roulatie gebracht. Zo verdwijnt langzamerhand de gulden uit het straatbeeld en de portemonnee. Wie nadien nog een tientje onder het matras vindt, mag dat overigens nog enkele jaren bij de bank omwisselen voor euro's.

- In het Nationaal Forum hebben vertegenwoordigers zitting van het midden- en kleinbedrijf, de Raad Nederlandse Detailhandel, werkgevers, werknemers, Consumentenbond, bank en verzekeringswezen en de ministeries van financiën en economische zaken. Het Forum moet minister Zalm adviseren over de invoering van de euro. Gisteren koos het Forum er dus voor, de euro en de gulden maximaal vier weken lang allebei een wettig betaalmiddel te laten zijn. MKB Nederland en Raad Nederlandse Detailhandel waren boos over de gevolgde procedure en lieten gisteren verstek gaan. Maar zij zullen bij het volgende overleg weer gewoon aanwezig zijn.

- Over die periode tot 1 februari 2002 bakkeleien de leden van het Forum. De winkeliers, gesteund door de Tweede Kamer, wilden het liefst in één dag de omwisseling van gulden in euro realiseren. De banken zeggen meer tijd nodig te hebben. Ook de Consumentenbond acht omwisseling in een dag onhaalbaar en ook niet gewenst.

De president van de Nederlandsche Bank, Wellink, verklaarde vorige week donderdag voor de televisie dat een overgang in één dag onmogelijk is vanwege logistiek: alle banken en winkels kunnen niet in één dag bevoorraad worden. Ook de veiligheid is in het geding: al die geldtransporten bewaken is onmogelijk, zeggen de belangrijkste bedrijven die geldtransporten uitvoeren. Bovendien zijn de consumenten dan nog niet gewend aan de euro. Zij zijn de laatste schakel die met de munt wordt geconfronteerd. En tot slot is er de kans op stiekeme prijsverhogingen door afrondingen.

Argumenten vóór snelle invoering van de euro, de zogenaamde legal big bang: een langere periode van invoering kost veel geld, alle producten moeten dubbel geprijsd worden, dubbele geldstromen in de kassa's, de consument en de winkelier weten niet waar zij aan toe zijn, zij moeten constant omrekenen.

De branche-organisatie van het midden- en kleinbedrijf wilde gisteren overigens de beeldvorming wegnemen dat wat haar betreft alles in één dag moet worden gerealiseerd. Zij stelde voor, al in de laatste week van december 2001 de consument een klein bedrag - 100 euro - te verstrekken als een soort startvoorraad. In de maanden januari en februari kan de consument die voorraad dan geleidelijk aanvullen en zijn guldens kwijtraken. MKB Nederland wil zo voorkomen dat de consument het signaal krijgt nog lang met zijn gulden uit de voeten te kunnen. Andere Forumleden wezen er gisteren op dat zo'n aanpak onherroepelijk op conflicten stuit met andere Europese landen, die in die weken in december nog geen euro's in de roulatie hebben.

- Winkeliers mogen de nieuwe prijzen niet 'op eigen gevoel' afronden. De regels daarvoor liggen vast in Europese wetgeving. De koers van de euro wordt bepaald tot vijf cijfers achter de komma in de lokale valuta. Afronden hoeft niet meer op de stuiver. De euro gaat tot een cent. Omrekenen moet tot de dichtstbijzijnde eurocent. Zo zullen alle prijzen gelijk blijven, op kleine afrondingsverschillen na.

- Staatssecretaris Vermeend heeft voor de omwisseloperatie 180 miljoen gulden gereserveerd als een fiscale tegemoetkoming in de kosten die bedrijven moeten maken.

- Een branche waarvoor invoering van de euro van belang is, is de automatenindustrie. Die verwacht zo'n drie maanden nodig te hebben om alle automaten aan te passen aan de nieuwe muntjes van 1, 2, 5, 10, 20, 50 eurocenten en 1 en 2 euro.

- Sommige fabrikanten overwegen hun producten aan te passen aan 'ronde' europrijzen. Mars is er zo een. Een Mars van een gulden levert omgerekend een 'lelijk' eurobedrag van 46,5 eurocent op. Mars wil liever 50 eurocent, maar zal daartoe de huidige Mars groter maken om niet te worden beticht van een ordinaire prijsverhoging.

- Uit een onderzoek van de Rabobank blijkt dat het midden- en kleinbedrijf niet goed heeft nagedacht over de komst van de euro. Slechts een op de twee kleine ondernemers heeft ooit wel eens zijn hersens gebroken over de nieuwe munt. Met name de horeca, maar ook de bouw en de levensmiddelenzaken laten het afweten. Dat onderzoek stamt weliswaar uit de zomer van 1998, maar volgens een woordvoerder van de Rabobank “zal het nu, een paar maanden later, nog niet veel beter zijn. Er is geen enkele reden aan te nemen dat het nu koek en ei is.”