GEZAG

Beleidslieden spuien hun zorg over het jeugdig geweld tegen de politie, er wordt weer gehamerd op het aambeeld van normen en waarden. Toen die waarden er nog moeten zijn geweest, was er in het dorp van mijn jeugd een politieagent die 'potloodje' werd genoemd. Hij genoot de reputatie snel en zonder aanzien des persoons een bekeuring uit te schrijven, vandaar. Toch geloof ik niet dat er ooit een woord van kritiek in zijn bijzijn werd geuit, laat staan dat aan handtastelijkheden werd gedacht. Hij vertegenwoordigde immers de overheid, symboliseerde lijfelijk het gezag.

De Nederlanders waren destijds niet allemaal calvinisten - er was een keurige verdeling in een roomse, socialistische, liberale en protestants-christelijke zuil - maar de overheid kon rekenen op een collectieve en 'calvinistische' grondhouding. De bijbelse vermaning dat 'de overheid het zwaard niet tevergeefs draagt', ('u ten goede'), leidde er zelfs toe dat bijna slaafs werd gehoorzaamd. Dat is geschiedenis. Gezagsdragers kunnen gelukkig niet meer rekenen op blindelings accepteren van hun uitspraken.

De Amsterdamse hoofdcommissaris van politie Kuiper mag roepen wat hij wil over keihard optreden, minister Sorgdrager van justitie kan de politie aanmanen bij zichzelf te rade te gaan, deze remedies zullen weinig baten als het overheidsgezag blijft afbladderen. De gewone diender of het grote publiek zal denken: 'Laten ze eerst naar zichzelf kijken.' Wie zijn die ze? De volksvertegenwoordigers, de ministers, de burgemeesters, de rechters, de commissarissen van politie, kortom gezagsdragers die te vaak nalaten gezag waar te maken. Politieagent 'potloodje' had wel kunnen inpakken als hij in deze tijd had geleefd, met een ongeloofwaardig wordende overheid die een heksenkring oproept. Een greep: van 'gedoogbeleid', een wetsovertreding van nota bene de overheid zelf, tot een affaire Brinkman; van het blijven zitten van bewindslieden, terwijl volgens de parlementaire mores had moeten worden opgestapt, tot het listig zakkenvullen door Europarlementariërs; van...tot... Ja, een heksenkring, dat is een ring van paddestoelen die, als de voorwaarden gunstig zijn, elk jaar ondergronds en schijnbaar moeiteloos verder groeit.