Principe-akkoord over Bosnië

Voortvarendheid kan de Amerikanen niet ontzegd worden als het gaat om de vredesonderhandelingen over Bosnië-Hercegovina. Kwamen op 8 september in Genève de ministers van buitenlandse zaken van Servië-Montenegro, Bosnië-Hercegovina en Kroatië een principe-verklaring overeen die als basis moest dienen voor een vredesregeling in Bosnië, dinsdag bereikten dezelfde mensen in New York een principe-akkoord over een grondwet voor Bosnië.

Forse Amerikaanse pressie is hieraan niet vreemd. Zowel in Genève als in New York zat er een partij aan tafel die de taal van de strijdende partijen spreekt, met de vuist op tafel slaat en met de bombardementen van de Navo-luchtmacht heeft laten zien, ook bereid te zijn zware middelen in te zetten.

Het is eerder in deze kolom gezegd: het bereikte principe-akkoord moet positief gewaardeerd worden, omdat alles wat bijdraagt tot een vredesregeling in Bosnië positief is, maar euforie is volstrekt uit den boze. De vrede in Bosnië is nog lang niet getekend en zelfs als die ooit wordt getekend is het nog altijd de vraag of die vrede gehouden wordt.

Op grond van beide akkoorden (dat van Genève en dat van New York) moet gezegd worden dat er zeer waarschijnlijk een staatsrechtelijk gedrocht wordt geschapen in Bosnië: een eenheidsstaat onder één regering met daarin twee 'entiteiten', namelijk de Servische Republiek Srpska en de moslim-Kroatische federatie die dan respectievelijk 49 en 51 procent van het Bosnische grondgebied moeten krijgen. Over de grenzen daarvan zal naar gevreesd moet worden niet alleen aan de onderhandelingstafel gestreden worden, maar evenzeer op het slagveld. Maar misschien is een gedrocht onder de huidige omstandigheden wel het maximaal haalbare en minst slechte wat Bosnië kan overkomen.

Daarbij komt nog dat er nogal wat voorwaarden zijn, waaraan voldaan moet worden, voordat het akkoord in werking kan treden. De afgesproken democratische verkiezingen bijvoorbeeld kunnen pas gehouden worden als de strijd is geëindigd, de vluchtelingen de kans hebben gehad naar huis terug te keren en van oorlogsmisdaden verdachte personen door het Joegoslavië-Tribunaal in Den Haag zijn berecht. Begrijpelijk dat er daar in New York nog geen datum voor die verkiezingen genoemd kon worden.