Coalitie zal nieuwe afspraken maken als begrotingstekort verdwenen is

DEN HAAG - Premier Kok heeft gisteren erkend dat het regeerakkoord niet voorziet in de situatie dat het financieringstekort tot nul is teruggebracht. Volgens hem zal de paarse coalitie op dat moment nieuwe afspraken moeten maken over wat er moet gebeuren met meevallers op de begroting.

Vooralsnog geven de coalitiepartners PvdA, VVD en D66 een verschillend antwoord op die vraag, terwijl zij zich alle drie op dezelfde passage uit het regeerakkoord beroepen. Kok zelf, zo bleek gisteren tijdens de tweede dag van het kamerdebat naar aanleiding van de regeringsverklaring, gaf bovendien nog weer eens een eigen interpretatie, die door geen van de drie fracties werd gedeeld. Volgens de premier gelden de afspraken uit het regeerakkoord ook als er geen tekort meer is. Dat betekent dat er een overschot op de begroting zal ontstaan als de coalitie daarover geen andere afspraken maakt. “En dat is met de omvang van de staatsschuld in dit land helemaal niet gek”, aldus Kok. “Dan kunnen we eindelijk meemaken dat de staatsschuld ook in guldens daalt.”

Verdeling

In het regeerakkoord kwamen de fracties overeen wat er met meevallers moet gebeuren, mocht de economische groei dusdanig groot zijn, dat er sprake is van meevallende inkomsten voor de overheid. In het begrotingsjaar 1999 gaan alle meevallers naar het tekort, in de jaren daarna moet de verdeling een kwart voor lastenverlichting en driekwart voor terugdringen van het tekort te zijn.

Verder schrijft het regeerakkoord voor dat als het tekort eenmaal gedaald is tot driekwart procent, de verdeling veranderd zal worden in de helft voor lastenverlichting en de helft naar het tekort.

De paarse fracties vlogen elkaar dinsdag en gisteren in de haren over wat er van die afspraak overblijft, mocht het tekort in deze kabinetsperiode helemaal worden weggewerkt. Die situatie kan eerder bereikt zijn dan tot nu toe voor mogelijk werd gehouden. De economische groei zal dit jaar wellicht op rond de vier procent uitkomen. Voor volgend jaar wordt gerekend op drie procent groei. Daarmee zou het tekort al aanzienlijk onder de huidige verwachtingen uitkomen.

PvdA-fractievoorzitter Melkert liet dinsdag weten dat zijn fractie in het geval dat er geen tekort meer is, meevallers in de overheidsinkomsten wil gebruiken voor meer investeringen. Zijn VVD-collega Dijkstal interpreteerde het regeerakkoord zo dat, als er geen tekort meer is, alle meevallende overheidsinkomsten voor lastenverlichting zullen moeten worden bestemd.

Beiden kregen gisteren ongelijk van Kok. Als er geen nieuwe afspraak wordt gemaakt zal de huidige blijven gelden, zo hield hij de Kamer voor. En dat betekent dat meevallers voor de helft voor verlaging van de staatsschuld dienen te worden aangewend als er geen tekort meer is. “Maar het lijkt me logisch en ook verstandig dat de coalitiepartijen die dit regeerakkoord hebben gesloten nieuwe afspraken maken als er situaties ontstaan waarover dat akkoord geen afspraken bevat”, aldus de premier.

D66-fractievoorzitter De Graaf liet onmiddellijk weten dat het laten ontstaan van een begrotingsoverschot voor zijn fractie geen prioriteit is. Voor het overig hield hij zich op de vlakte. “Laten we eerst maar eens de situatie van een begrotingsevenwicht bereiken. Dan zien we wel weer verder”, aldus De Graaf.

Dijkstal trachtte het voorbeeld van Kok meteen tot afspraak van de paarse coalitie te promoveren. “Als ik de premier goed begrijp zal dus op het moment dat er een begrotingsevenwicht is, de helft van inkomens-meevallers worden gebruikt voor lastenverlichting en de andere helft voor reductie van de staatsschuld”, zo vertaalde hij gisteravond de woorden van de premier. Hij kwam hem op een sneer van De Graaf te staan: “U citeert verkeerd. De premier sprak van een mogelijkheid, u presenteert het als een besluit.”

Melkert liet weten dat met de PvdA best valt te praten over het streven naar een begrotingsoverschot. “Een overschot is geen taboe. Zeker niet als dat gebruikt wordt voor voeding van het AOW-fonds. Maar het blijft wel een voorwaarde dat dat dan eerst wordt afgewogen tegen andere wensen”, aldus Melkert.