De emoties van het lied, van Kuitert tot Aart Staartjes

'In één adem...', donderdag, 21.14-22.29 uur, Ned. 1

De documentaire onderstreept het belang van zingen als uitingsvorm. Op allerlei momenten in het leven speelt het lied een rol. Zingen is een heel intiem gebeuren omdat het alles heeft te maken met diepere gevoelens van een mens. Dan maakt het in feite weinig uit of het gaat om zingen op een bruiloft, op het voetbalveld, bij een popconcert, een uitvaart of op een willekeurig moment. Zingen is emotie. Het oor is het zintuig dat als eerste werkt. Het eerste dat we horen is de hartslag en de stem.

De filmbeelden zijn ontwapenend. Een leerling van de Kathedrale Koorschool in Utrecht vertelt hoe bepaalde liedjes kunnen troosten en andere juist weer niet. Dat heeft alles te maken met herinneringen aan een lied in combinatie met een vrolijke of trieste gebeurtenis. Er is ook gefilmd in een groep demente bejaarden. Zodra liedjes van vroeger weerklinken, fleuren ze op. Met stralende gezichten gaan ze terug in de tijd. Een mevrouw zingt samen met haar zoon en kruipt door hem aangemoedigd zelfs achter de piano.

De IKON laat ook diverse eigen relaties aan het woord. In dat verband zingt Cisca Dresselhuys een klassieker mee en komt zij tot de troostvolle conclusie, als ze haar favoriete lied onder de loep neemt, dat een mens alles mag denken. “Gedachten zijn vrij. Niemand weet wat je denkt. Daar hoef je geen Freud bij te halen.” Televisieomroepster Pia Dijkstra vertelt hoe oude kinderliedjes bij haar beelden van lang geleden naar boven halen. Aart Staartjes begint zoals hij zelf toegeeft 'te janken' bij liederen waarin iemand uitschreeuwt wat in zijn of haar diepste wezen leeft.

Voetbalfans kunnen ook schreeuwen. Op de tribune van Feyenoord mogen twee generaties supporters dat bewijzen. Oud IKON-voorzitter Wim Koole heeft gekozen voor een lied dat gaat over het kloppen op de gesloten hemelpoort. Daarachter gaan de geheimen schuil. Je kunt je ook met zingen bezig houden in een workshop waar een therapeute gebruik maakt van de helende kant van de menselijke stem. Met de klank daarvan kun je iemand volgens haar werkelijk tot leven laten komen, contact laten krijgen met zijn of haar innerlijk. Zanger Rick de Leeuw vindt een applaudiserende zaal belangrijker dan het geld dat het oplevert. Zo'n applaus is de erkenning dat wat je hebt willen overbrengen inderdaad iets heeft losgemaakt.

Mary Michon vertelt dat een liedje haar deed inzien dat haar huwelijk niet was wat ze ervan verwachtte. Toch liet ze het na die schokkende ervaring nog twaalf jaar voortsudderen. Zij onderstreept het gedicht van Ida Gerhardt waarin zij constateert dat volkomen geluk niet bestaat.

Professor Kuitert komt minutenlang close-up in beeld als psalm 42 weerklinkt. Hij vecht tegen zijn emoties. Als je dat ziet, komt er ineens een totaal andere Kuitert naar voren dan de analyserende theoloog.Kuitert: “Bij het horen van die prachtige woorden 'Ik zal Zijn lied zelfs in de nacht zingen, daar ik Hem verwacht' lopen mij de koude rillingen over de rug. Zo'n psalm doet je iets van mystiek ervaren. Het wordt een soort Godsontmoeting. Als je dat een keer hebt meegemaakt, komt dat elke keer dat je er weer mee wordt geconfronteerd terug.”