Techniek blijft het bij Hiddink winnen van kracht

FORT LAUDERDALE - Bij Real Madrid is Clarence Seedorf in korte tijd een bepalende speler geworden. Centraal opererend vanuit het middenveld lopen heel veel aanvallen over de kleine Surinamer, die eind 1994 al zijn eerste interland speelde en nu, een maand voor zijn 22ste verjaardag, al 26 caps heeft; op die leeftijd speelde nooit eerder een Oranje-klant zo veel interlands bij elkaar.

De unieke score van Seedorf betekent nog niet dat hij bij het Nederlands elftal de leidersrol heeft, die hem in de Spaanse hoofdstad wel wordt toegekend. Bij Oranje is nog altijd Wim Jonk de draaischijf. De ene keer doet de Volendammer dat overtuigender dan de andere keer. Ook Guus Hiddink heft zijn twijfels wel eens laten blijken in de richting van Jonk. Toen het op 7 juni 1995, een week na de Europa Cup-triomf van Ajax over AC Milan, met het Nederlands elftal in Minsk helemaal mis ging tegen Wit-Rusland, was voor Hiddink de maat vol. In de kort tevoren ook al verloren EK-kwalificatiewedstrijd tegen de Tsjechen had Jonk evenmin potten kunnen breken. De toen nog uitzichtloos bij Inter Milaan voortdobberende spelbepaler kreeg de zwartepiet en moest na Minsk vijftien maanden wachten op zijn nieuwe kans. De intussen bij PSV neergestreken Wim Jonk werd zijn herkansing geboden, nadat het in Engeland tijdens de EK-eindronde juist aan een bepalende speler op het middenveld had ontbroken. Die nieuwe mogelijkheid kon hem worden geboden omdat Danny Blind als inschuivende verdediger een punt achter zijn interlandloopbaan had gezet en omdat ambitieuze jongeren als Davids en ook Seedorf het machtsvacuüm op een verkeerde manier wilden invullen. Hun zo veelbesproken gedrag maakte indirect de weg toch weer vrij voor Wim Jonk.

Sinds hij weer in genade is aangenomen, heeft Wim Jonk in een reeks van tien interlands goed en minder goed gespeeld. Altijd is er wel enige kritiek gebleven op zijn spel. In een niet draaiend elftal, is Jonk niet de speler die voorop gaat in de strijd. Jongens als Davids en Seedorf leggen meer passie in hun spel. Dat leidde in Turkije bij Seedorf weer eens tot jeugdige overmoed, toen de meest besproken strafschop van de laatste jaren moest worden genomen. Seedorf schoot over en was toen uiteraard voor heel het land de sigaar; het nam niet weg dat Jonk de specialist was, die op dat cruciale moment de verantwoordelijkheid niet nam. Dat had Jean-Paul van Gastel ongetwijfeld wel gedaan. Deze krachtdadige Feyenoorder was nog maar veertien minuutjes international toen hij in de Arena in de slotminuut tegen Brazilië brutaal de bal opeiste, nadat de Schotse scheidsrechter Dallas de bal op de stip had gelegd.

Van Gastel werd kort na zijn debuut door velen gezien als de man die Jonk van zijn plaats zou kunnen verdringen. Een beenbreuk vertraagde echter zijn ontwikkeling en nu dan is hij zelfs niet geselecteerd voor de trip naar Florida. Dat laatste is nogal opmerkelijk. Volgens Hiddink gaat Van Gastel gebukt onder het gebrek aan internationale prestaties van Feyenoord. “Hij kan niet altijd het tempo aan van het fysieke voetbal”, zo vindt de bondscoach. Wat Hiddink hier precies mee bedoelt is niet duidelijk. Een feit is dat Van Gastel in de topwedstrijd tegen Juventus een grote speler als Zidane volledig lam legde. “Maar tegen Manchester United was het een stuk minder”, werpt Hiddink tegen.

Opvallend is dat Hiddink in de aanloop naar Frankrijk steeds vaker aanstipt dat Oranje niet het fysiek-medogenloze voetbal kan spelen dat ploegen als Frankrijk, Brazilië, Engeland en Italië wel beheersen. In dat licht bezien zouden jongens als Van Gastel en Davids veel gewicht in de schaal kunnen leggen. In plaats hiervan is in de selectie voor het eerst de PSV-verdediger Ernest Faber opgenomen. Faber is spijkerhard, maar Hiddink ziet meteen ook al een nadeeltje in zijn aanpak. “Je ziet meters van tevoren zijn overtredingen aankomen.”

Dat het moeilijk zal zijn voor Van Gastel en Davids om nog in aanmerking te komen voor de nodige fysieke ondersteuning van het grotendeels op puur voetbal gebaseerde Oranje, heeft veel te maken met de nog altijd beschermde positie voor Jonk. Wie Jonk het heft in handen geeft, schakelt tegelijk een aantal anderen uit. Het is van de bondscoach overigens wel te begrijpen dat hij de sublieme kwaliteiten van de PSV'er koestert. Guus Hiddink was zelf een mooie, artistieke voetballer, wiens linkerbeen bijna kon wedijveren met dat van Wim van Hanegem. Wie zo'n creatief voetballeven achter de rug heeft, zal van nature andere voorkeuren hebben dan bijvoorbeeld houdegens van weleer en bondscoaches van heden als Berti Vogts en Georges Leekens. Hiddink laat zich tegenwoordig in zijn omvangrijke staf overigens wel omringen door recentelijk nog in de top spelende ex-internationals, die prachtige voetbalkwaliteiten hadden, maar ook de bijl niet schuwden: Johan Neeskens, Ronald Koeman en Frank Rijkaard. Met tal van Europa Cups en in totaal precies tweehonderd interlands achter hun namen, weten zij als weinig anderen wat er in de absolute top te koop is.

Wie de naar Florida afgereisde selectie tegen het licht houdt, ziet dat het echte voetbal zwaar overheerst. Na de vloed aan transfers vanuit Amsterdam, levert Ajax nog maar drie man: Frank en Ronald de Boer en Edwin van der Sar. PSV heeft intussen twee keer zo veel internationals van Nederlandse origine (Jaap Stam, Arthur Numan, Wim Jonk, Phillip Cocu, Ernest Faber en Boudewijn Zenden), maar met acht ex-Ajacieden heeft de selectie nog altijd een sterk Amsterdams accent. Die acht gewezen Ajacieden zijn Michael Reiziger, Winston Bogarde, Wim Jonk, Aron Winter, Clarence Seedorf, Michael Mols (hij speelde voor zijn loopbaan langs SC Cambuur, FC Twente en FC Utrecht overigens nooit in het eerste elftal van Ajax), Marc Overmars en Patrick Kluivert. Dat contingent Ajacieden dient bij Oranje sinds de EK-eindronde in Engeland in een lichte variant op de PSV-manier te spelen. Bij Ajax is één der twee centrale verdedigers vrijwel altijd een extra middenvelder. PSV doet het van oudsher met twee echte centrumverdedigers, die de kwetsbaarheid van Wim Jonk op defensief gebied neutraliseren. Bij PSV ligt het accent dus op de achterste centrale middenvelder. Dat moet Wim Jonk ook bij het Nederlands elftal zijn, maar in vergelijking met PSV is de man achter de twee spitsen veel belangrijker dan in Eindhoven. Bij PSV spelen op het middenveld in feite drie man voor en/of naast Jonk, waarbij de linksbenigen Zenden en Cocu elkaar goed aanvullen. De speler achter het duo Nilis/De Bilde heeft minder waarde dan de man achter de spits bij Oranje. Die positie staat bij de nationale ploeg in hoog aanzien. Zo lang Jonk de lijnen nog mag uitzetten, zou Seedorf er maar wat graag spelen. Ronald de Boer is op deze plek steeds de eerste keus geweest. Dit tot verdriet van Seedorf, die weet dat de posities aan de zijkanten van het middenveld bij het Nederlands elftal in veel anoniem loop- en correctiewerk voorzien. Cocu en Winter vinden dat prima. Seedorf, die verder niet in het openbaar klaagt, heeft verdergaande ambities. Wellicht dat hij zaterdag in het Pro Player Stadion van Miami op zijn favoriete stek mag meedoen, als Ronald de Boer mogelijk in een combinatie met Mols naar het front wordt gestuurd, nu Kluivert niet fit in Amerika is gearriveerd. Dit alles wijst wel op de multifunctionele mogelijkheden binnen de selectie. Ronald de Boer, Clarence Seedorf, Aron Winter, Boudewijn Zenden, Marc Overmars en Arthur Numan hebben al eerder aangetoond dat zij op meerdere posities inzetbaar zijn.