Zieke Jeltsin wil met Wit-Rusland fuseren

Van onze correspondent MOSKOU - Ruslands president Boris Jeltsin heeft zijn kleine buurland Wit-Rusland dolblij gemaakt door serieus te spreken over een fusie tussen beide landen.

Of dat werkelijk serieus bedoeld is, of dat Jeltsin Wit-Rusland opnieuw gebruikt in een politiek spel, zal echter in de praktijk moeten blijken.

In een brief vanuit het ziekenhuis, waar hij ligt wegens een longontsteking, schreef Jeltsin aan zijn Wit-Russische collega Aleksandr Loekasjenko dat beide landen zouden moeten nadenken om een referendum te houden over een fusie 'in een of andere vorm'. Hoewel dat een rijkelijk vage formulering is, vervolgt Jeltsin met de gedachte dat beide landen hun economische hervormingen op dezelfde voet moeten schoeien en dat ze hoognodig hun douaneregels op elkaar moeten afstemmen. Hij spreekt zelfs over de mogelijkheid van één regering met één begroting voor beide landen.

De Wit-Russische president Loekasjenko reageerde opgetogen. “Ik ben heel blij”, zei hij toen hij het nieuws hoorde. “Als Boris Nikolajevitsj (Jeltsin) er klaar voor is, dan ben ik er, zoals u weet, ook klaar voor.”

Loekasjenko heeft een geloofsartikel gemaakt van hereniging met Rusland - of liever nog: herstel van de Sovjet-Unie, waarvan beide landen onderdeel waren. Tot nog toe hield Rusland steeds de boot af als het armlastige Wit-Rusland zich opdrong aan Rusland. Alleen als het Jeltsin binnenlands-politiek uitkwam, bijvoorbeeld om zich te bewijzen tegenover nationalisten en communisten die net als Loekasjenko dromen van een hernieuwde wereldmacht, had hij de mond vol over hereniging met Wit-Rusland. - Vervolg op pagina 5

Fusie met Wit-Rusland als reactie op uitbreidingsplannen Navo VERVOLG VAN PAGINA 1

Ook nu lijkt Jeltsin een politiek spel te spelen, maar deze keer op internationaal niveau. Met zijn brief lijkt hij een waarschuwing te geven aan de Navo, dat Rusland met tegenmaatregelen komt als het Westelijk bondgenootschap landen als Polen en wie weet zelfs ex-Sovjetrepubliek Oekraïne in zijn gelederen opneemt. Op zijn beurt zal Rusland dan zichzelf uitbreiden met Wit-Rusland, lijkt Jeltsin's boodschap.

Formeel bestaat er al zoiets als een 'gemeenschap' tussen Rusland en Wit-Rusland. Die werd vorig jaar april opgericht met een pompeuze ceremonie op het plein tussen de kathedralen van het Kremlin, waar Jeltsin en Loekasjenko als een bruidspaar aan weerszijden van de Russisch-orthodoxe patriarch elkaar hun ja-woord gaven. In de praktijk betekent die gemeenschap echter weinig.

Eerder was er al een douane-unie gesloten, maar die levert Rusland vooral verlies op. Importprodukten waarop Rusland een hoge belasting heft, worden nu formeel Wit-Rusland binnengebracht, om vervolgens over de amper bewaakte grens met Rusland te worden gestuurd. Dat zou Rusland miljarden guldens aan gemiste accijnzen kosten. Jeltsins nadruk op de noodzaak van nieuwe douaneregels - eigenlijk het enige concrete dat hij noemt - lijkt het meest urgente verlangen van Rusland te weerspiegelen.

Voor de Wit-Russische president is Jeltsins brief meer dan genoeg compensatie voor de kritiek die hij gisteren opnieuw uit het Westen kreeg. Wit-Rusland werd geschorst als gastlid van de Raad van Europa wegens de 'ondemocratische' grondwet met bijbehorend parlement die onlangs door Loekasjenko zijn ingevoerd.

Met een schijnvertoning van een referendum voerde Loekasjenko in november een nieuwe grondwet in, die vrijwel alles aan democratische hervormingen in het land de nek omdraait. De bevolking leek dat echter weinig te kunnen schelen. De Wit-Russen hebben in grote meerderheid net zo'n vertrouwen in een fusie met Rusland als hun president dat heeft. Moskou moet alle problemen van Wit-Rusland oplossen. De Raad van Europa, die de parlementen van veertig landen verenigt, wil de relaties met Wit-Rusland nog niet helemaal verbreken, vandaar de opschorting van de gaststatus. Maar waarschijnlijk zal dat voor Loekasjeno allemaal worst wezen, vooral nu hij door Jeltsin wel voor vol wordt aangezien.