Trauma Rwanda kwelt Belgische regering

Van onze correspondent BRUSSEL - Premier Dehaene wijst op het gebrekkige mandaat dat de VN de blauwhelmen in Rwanda meegaf.

En oud-minister van buitenlandse zaken Willy Claes noemt het rapport van de Senaat onvolledig, zonder met aanvullingen te komen.

België worstelt met de dood van tien van zijn soldaten, nu drie jaar geleden. Een commissie van de Senaat, de Belgische Eerste Kamer, houdt de regering in ieder geval deels verantwoordelijk, niet alleen voor de dood van tien blauwhelmen maar ook voor de volkerenmoord die drie jaar geleden door de Hutu-milities in Rwanda in gang werd gezet.

De tien Belgische blauwhelmen werden in april 1994 afgeslacht door Rwandese regeringstroepen. De dag voordien was president Juvenal Habyarimana omgekomen toen zijn vliegtuig werd neergehaald, en in de hoofdstad Kigali braken gewelddadige rellen uit. De tien Belgen werden na een mislukte poging de premier van Rwanda te beschermen door regeringstroepen gevangen genomen en in de loop van de dag een voor een vermoord.

Hun commandant Luc Marchal moest voor het militair gerechtshof verschijnen op verdenking van dood door schuld, maar werd vorig jaar vrijgesproken. Zijn proces bracht een discussie op gang over de vraag wie verantwoordelijk was geweest voor het dramatische lot van de Belgische blauwhelmen. Vanuit België werd felle kritiek geleverd op de VN die de blauwhelmen naar het overkokende Rwanda had gestuurd met te weinig bevoegdheden en te weinig wapens. Maar ook op de regering klonk er kritiek.Die kritiek wordt bevestigd door een commissie van de Senaat, die na enig touwtrekken inzage kreeg in een deel van de officiële documenten rond de missie van de Belgische blauwhelmen. Volgens het rapport van die commissie wist de Belgische regering dat Belgische blauwhelmen niet welkom zouden zijn in Rwanda. De regering besloot in november 1993 troepen te leveren voor de VN-missie. Maar op dat moment had Brussel al overduidelijke berichten gekregen over de felle anti-Belgische stemming in de voormalige kolonie.

Na de dood van de tien blauwhelmen werd onmiddellijk besloten tot een algehele terugtrekking van de Belgische troepen. Hoewel niemand die beslissing destijds bestreed, leveren de Senatoren er nu kritiek op; het overhaaste vertrek zou hebben bijgedragen aan de bloedige strijd die vervolgens in Rwanda ontbrandde.

In een reactie herinnerde premier Jean-Luc Dehaene gisteren eraan dat de Belgische regering bij de VN tevergeefs had gepleit voor een ruimer mandaat voor de blauwhelmen in Rwanda. Ook de toenmalige minister van buitenlandse zaken, Willy Claes, schoot in de verdediging. Volgens Claes geeft het rapport een onvolledig en vals beeld. Verbeteringen of aanvullingen gaf hij niet. De veelgeplaagde oud-minister verklaarde zich enkel bereid de Senaat in te lichten over alle inspanningen die de Belgische regering zich had getroost.