Enquêteverslag

Hoe is nu de positie van minister Sorgdrager? Nog vóór Van Traa zijn persconferentie gaf, had RTL4-verslaggever Frits Wester de minister voor de deur van de Tweede Kamer opgevangen: “Bent u niet bang, dat u straks geconfronteerd wordt met de vraag of u, deel uitmakend vroeger van die top van het openbaar ministerie, nog wel met gezag die reorganisatie kunt leiden?”

Minister Sordrager: “Uiteraard zal die vraag gesteld worden en ook daar zullen we over nadenken.”

Verslaggever: “Daar heeft u nog niet over nagedacht?”

Minister: “Ik moet eerst het rapport lezen om te kijken wat ik erover moet denken. Dankuwel.” (Sorgdrager loopt, beter gezegd, beent weg).

Verslaggever (tijdens een voortreffelijke imitatie van Edwin van de Sar maakt schuiver onschadelijk): “Maar het is wel een legitieme vraag?”

Minister (verbaasd lachend dat hij er nog is): “Jaha, natuurlijk.”

Verslaggever terug in de studio: “Sorgdrager gaf dus zelf duidelijk aan, dat ze de vraag over haar positie gerechtvaardigd vindt en daaruit kun je afleiden, dat ze twijfelt over haar voortbestaan als minister.”

Persoonlijk dacht ik toch echt dat de minister vertelde op welke datum en welk uur zij voor een korte vakantie naar de Ardennen zal vertrekken. Maar ik kan het mis hebben.

Het was onderdeel van het RTL4-nieuws gisteravond om half acht, toch voornamelijk de plek waar die zender het nieuws over het enquêteverslag kwijt moest. Even ter vergelijking. Vorig jaar, 19 september, was het Prinsjesdag. Met 's middags op Nederland 2 gedurende drie uur de reportages van de rijtoeren, de Troonrede, de aanbieding van de Miljoenennota en de eerste commentaren. 's Avonds was er in Nova op het derde net nog geen uur een debat met de fractieleiders van de politieke partijen.

Gisteren werd weer op Nederland 2 voor de presentatie van het eindverslag van de IRT-enquête, gevolgd door politieke reacties en commentaren van deskundigen, drie uur uitgetrokken. Waarbij opvallend was dat met de parlementaire pers was afgesproken, dat de NOS alleen de aanbiedingstoespraken en de eerste uitleg van Van Traa mocht uitzenden, gevolgd door een beperkt pakje vragen van de verslaggever. Daarna ging de persconferentie nog geruime tijd door, maar daar mocht geen rechtstreeks verslag van worden gedaan. En zo hoort dat ook. Gisteravond was het derde net geheel uitgeruimd voor een avondvullend programma, met iedereen erin die mocht praten en afgelopen anderhalf jaar wel eens iets gemeend heeft in zake de IRT-kwestie: 'Misdaad in Nederland'. Het gebrek aan zegslieden van politie en justitie was schrijnend, maar dat stond overigens het niveau van de uitzending niet in de weg. Wel droeg het na verloop van tijd bij aan de gedachte, dat het nu wel erg veel werd allemaal.

Wat aandacht van de televisie betreft won de georganiseerde misdaad het dus ook al van de democratie. Hoewel daarbij natuurlijk het inmiddels bekende onderscheid gemaakt moet worden tussen publieke omroep en commerciële zenders. Die laatste groep had alleen in de reguliere journaals of de journaalachtige rubrieken tijd voor het onderzoeksresultaat. Horizontale programmering, waar adverteerders en sommige kijkers zo aan hangen, staat het volgen van wat er op straat gebeurt in de weg. Met uitzondering dan van SBS 6, dat gisteravond genereus het programma uitruimde voor anderhalf uur alternatief schaatsen in Oostenrijk, van een dag eerder.

Misschien was het die beperkte tijd die ervoor zorgde dat RTL-4 om half acht het rapport in schrille bewoordingen duidde: schokkend, snoeihard, koppen rollen, 'ga niet naar start maar meteen naar de gevangenis', wetteloosheid viert hoogtij, het kan nog wel twintig jaar duren voor die slecht functionerende burgemeesters zijn verdwenen, en Van Traa houdt Sorgdrager de hand boven het hoofd. Enfin, de toestand was, zoals Wester duidelijk had gezegd, zeer ernstig. Tijd dus voor het dagelijkse shot 'GTST'.

Het NOS-Journaal was een half uur later terughoudender, er moesten daar ook nog wel koppen rollen maar Van Traa's analyse was niet snoeihard doch bikkelhard. Voor het overige werd een heldere samenvatting geboden in hoofdlijnen als bodempje onder het aankomende Vara-NPS-zonder VPRO-programma van Nederland 3 - want in tegenstelling tot deze dag politiek, vliegt er bij de gedwongen lat-relatie op het derde net nog steeds erg veel porselein door de lucht.