Onderschat Italië

Als het om Italië en de toetreding tot de muntunie gaat, hanteert minister Zalm van financiën de juiste argumenten om vervolgens de verkeerde conclusie te trekken.

Natuurlijk lopen we risico als Italië meedoet. Heel aannemelijk zelfs dat de rente, ook die op Nederlandse hypotheken, straks een fractie hoger ligt doordat Italië meedoet met de muntunie, en daarmee het risico van inflatie iets stijgt. Natuurlijk zullen de Italianen ons ook in de toekomst weer voor menig voldongen feit plaatsen, net als ze in het verleden al zo vaak hebben gedaan. Alleen de conclusie van Zalm dat Italië daarom maar liever niet mee moet doen, deugt niet. Want al die minpunten van Italië zijn juist een reden om dat land zo snel mogelijk de Emu in te loodsen om het te kunnen stabiliseren. Italië zou op eigen kracht nooit in staat zijn geweest om de overheidsfinanciën te saneren, zou onvermoeibaar door zijn gegaan met het opstapelen van schulden, tot op het punt dat toestanden dreigden zoals in het Korea van nu of in het Duitsland van vlak voor Hitler. Dat de Italianen - in 1992 nog bijna met zijn 57 miljoenen collectief bankroet gegaan - in korte tijd uit het moeras zijn gekropen, komt door het buitenland. Enerzijds was het aan de val van de Sovjet-Unie te danken dat een einde kwam aan het rond communisme en anti-communisme opgebouwde Italiaanse partijstelsel, anderzijds was het aan het Verdrag van Maastricht te danken en het daarin afgesproken plan voor een muntunie dat Italië zijn staatsfinanciën op orde ging brengen. Onder die buitenlandse druk bleken de Italianen in staat tot een wonder. Was de begroting tot 1992 een wassen neus die straffeloos werd overschreden, na de ineenstorting van de oude Italiaanse politieke partijen en het dreigement van uitsluiting uit de muntunie veranderde dat op slag. De schatkist ging op slot, waarna de christen-democraten en socialisten die daarin graag mochten graaien verdwenen, de politieke leiders Andreotti en Craxi voor de rechter werden gesleept, en het grote saneren kon beginnen. Inmiddels heeft Italië een gezonde begroting, die bovendien ook wordt uitgevoerd. Het is voor Nederlanders nauwelijks te bevatten wat een verandering ten goede het voor Italië is dat een begroting niet langer door de ministers en parlementsleden wordt weggehoond. De mate waarin veel Nederlanders vroeger onderschatten hoe corrupt en ziek Italië was, komt overeen met de mate waarin nu wordt onderschat hoe sterk het land aan het veranderen is.

Hierin openbaart zich het grootste nut van de Europese eenwording: het feit dat de Europese landen door zo innig samen te werken elkaar stabiliseren. Al te afwijkende nationale ontwikkelingen worden steeds moeilijker, omdat niemand de aansluiting bij de Europese middenweg wil missen. Zo heeft de Europese eenwording in de jaren vijftig West-Duitsland verankerd in het vrije westen, werden in de jaren tachtig Griekenland, Spanje en Portugal definitief in het kamp van de democratieën getrokken, en heeft 'Europa' in de jaren negentig de Italianen de middelen verschaft om zich te bevrijden uit de houdgreep van een versteend en mafioos politiek bestel.

Maar voltooid is de verandering ten goede in Italië nog niet. Nog bestaat het risico dat er weer een Andreotti aan de macht komt die schulden gaat maken en mafiabazen gaat kussen. Gelukkig wordt die kans steeds kleiner zolang het land voortgaat met zijn poging de voorhoede van Europa bij te houden.

Juist nu Europa hierdoor op het punt staat een van zijn grootste successen te verwezenlijken, de stabilisatie van Italië, wil Zalm de Italianen gaan afrekenen op hun fouten uit het verleden. Als een rechter die een tot voor kort onverbeterlijke crimineel die na jaren TBS eindelijk tot inkeer komt, alsnog de doodstraf geeft.