Paars bedrijft propaganda en vlucht voor het debat

Premier Kok liet vorige week weten dat de kwestie van de euro, de toetreding tot de Economische en Monetaire Unie (EMU), geen onderwerp in de verkiezingsstrijd mag zijn.

Dat is een merkwaardige poging tot censuur en nog merkwaardiger is dat tot nu toe daarover eigenlijk geen opwinding is ontstaan. Wat Kok doet is wel gedaan. Niettemin lezen we dagelijks over de euro in de krant. Onze minister van financiën is tegen Italiaanse deelname, Kamerleden roeren zich, de benoeming van Duisenberg tot president van de Europese Centrale Bank lijkt het hoofddoel van de Nederlandse buitenlandse politiek te zijn geworden, de EMU is dit voorjaar de belangrijkste kwestie op de Europese agenda. Maar van Kok mag over dit alles in de verkiezingsstrijd niet gesproken worden. Overigens gaat de overheid nog wel de reclamecampagne over de euro opvoeren om de ongerustheid bij de bevolking die kennelijk ondanks of juist door de 'gaat u maar rustig slapen'-therapie van Kok toch groeit, weg te nemen.

Overheidspropaganda in plaats van publiek debat, precies in de periode die in een democratie uitermate geschikt is voor het voeren van een dergelijk debat, de verkiezingsstrijd dus waarin de burgers geacht worden te besluiten welk beleid en welke politici zij wel of niet zullen steunen. Kok is niet de enige die het publieke debat in verkiezingstijd wil lam leggen. Bolkestein is bereid de gecompliceerde kwestie van het asielbeleid, en meer algemeen de minderhedenproblematiek uit de verkiezingsstrijd te tillen, op voorwaarde dat de andere partijen de VVD lijn in deze kwestie volgen. Dat wel natuurlijk.

Er tekent zich aldus een aardig paars compromis af. De VVD zwijgt verder over de euro en de PvdA probeert niet langer aan een streng asielbeleid te morrelen. Over twee van de belangrijkste thema's die de toekomst van onze samenleving raken, de Europese politiek en de ontwikkeling van de zogeheten multi-culturele samenleving, zal dus tijdens de verkiezingen vooral gezwegen worden. En daarover niet alleen. De neiging bestaat de kwestie Schiphol over de verkiezingen heen te tillen. Het schandaal rond de tweedeling in de gezondheidszorg wordt teruggebracht tot de vraag hoeveel geld er nodig is om de wachtlijsten korter te maken. Het principiële punt dat door de privatisering van de ziektewet, gesteund door zulke waterdichte sociaaldemocraten als Kok, Adelmund en Vreeman, ondernemers wel haast gedwongen worden voor hun werknemers een voorkeursbehandeling te realiseren, blijft onbesproken. Het zal moeilijk worden te ontdekken waar de verkiezingen in mei dan wel over zullen gaan, in ieder geval niet over de brandende politieke kwesties van deze tijd.

Het paarse kabinet is gebaseerd op de bizarre veronderstelling dat de grote politieke tegenstellingen zouden zijn opgelost. Het gaat slechts om het bijhouden van het huishoudboekje dat is opgesteld door de rekenmeesters van het Centraal Planbureau. De beroering rond de euro, het asielbeleid, de problematiek van de multiculturele samenleving, de uitbreiding van Schiphol, de perverse gevolgen van de paarse privatisering (niet alleen in de gezondheidszorg), bewijzen het tegendeel. Voortzetting van paars berust echter op het instandhouden van de zojuist omschreven veronderstelling. De verkiezingen mogen dus niet over de grote politieke vraagstukken gaan. Stem op Kok of op Bolkestein maar niet op een politiek programma. De totstandkoming van het tweede paarse kabinet berust op ontpolitisering van de verkiezingsstrijd. Stel je voor dat de fundamentele meningsverschillen tussen PvdA en VVD aan het licht zouden komen. Het liefst zouden de paarse partijen de verkiezingen een keertje overslaan.