Zweden gedegradeerd Explosief gestegen staatsschuld tast kredietwaardigheid aan

Van onze redactie economie AMSTERDAM - De Zweedse staatsschuld is zo explosief gestegen, dat het risico op wanbetaling door de Zweedse staat voortaan hoger wordt ingeschat door Moody's. Dit Amerikaanse bureau, dat regelmatig de kredietwaardigheid van diverse landen inschaalt, besloot deze week Zweden te degraderen “van AA3 naar AA2”.

In de praktijk betekent dat dat de Zweedse overheid meer rente zal moeten betalen om financiers te vinden die bereid zijn de staatsschuld te dekken. De verminderde kredietwaardigheid geldt voor een derde deel van de Zweedse staatsschuld.

Moody's heeft niet eens de presentatie van de nieuwe begroting afgewacht. De nieuwe linkse minderheidsregering, die in september na verkiezingen aantrad, zal dan een begroting presenteren met bezuinigingen ter hoogte van 4,7 miljard gulden, zo wordt verwacht.

Jaren dertig

Volgens Moody's is dat niet genoeg en hebben nog niet alle Zweden door dat het land niet meer zo rijk is als vroeger. De vroeger zo solide welvaartsstaat is in enorme problemen geraakt door de recessie van de afgelopen jaren, een recessie die volgens de Oeso even diep was als de crisis van de jaren dertig. Hoewel de beleidsmakers dat goed beseffen, lijkt het tot de bevolking niet door te dringen. De Zweden lijken niet te begrijpen dat ze boven hun stand leven, zo oordeelt Moody's.

Belangrijkste reden voor de afnemende kredietwaardigheid van Zweden, is volgens Moody's de snel stijgende staatsschuld. Had Zweden vier jaar geleden nog een zeer lage staatsschuld, sinds de recessie toesloeg in 1992 is de schuld omhooggeschoten tot omgerekend 305 miljard gulden. Uitgedrukt in procenten van het bruto binnenlands produkt, bedraagt de schuld nu circa negentig procent. Voor de crisis toesloeg, in 1991, was dat percentage de helft. Toen gold Zweden als financieel gezond.

Daarmee heeft de Zweedse overheid in zeer korte tijd opeens meer financiële problemen gekregen dan Nederland. Sinds de recessie van 1981 wordt in Nederland gewerkt aan stabilisering van de stijgende staatsschuldquote, wat vorig jaar is geslaagd. De staatsschuldquote ligt in Nederland iets boven de tachtig procent van het bruto binnenlands produkt.

In Zweden zal de staatsschuld nog jaren blijven oplopen, opgejaagd door de jaarlijks terugkerende enorme begrotingstekorten. Had Zweden voor de recessie nog regelmatig een begrotingsoverschot, vorig jaar bedroeg het tekort 13 procent van het bruto binnenlands produkt. Positief is alleen dat het tekort voor een groot deel door de recessie was veroorzaakt en gedeeltelijk vanzelf zal verdwijnen nu de economie aantrekt.

Maar voldoende zal dat waarschijnlijk niet zijn, zo blijkt uit de toekomstscenario's van het ministerie van financiën in Stockholm. Alleen in het meest optimistische toekomstscenario voor de Zweedse economie, zal de stijging van de staatsschuld, uitgedrukt in procenten van het BBP, in 1999 ophouden met stijgen. Optimistisch kan dat scenario zeker genoemd worden, want het gaat uit van 4 procent economische groei per jaar in de jaren 1996-1999. Valt de groei lager uit, dan zullen extra bezuinigingen nodig zijn om de stijging van de staatsschuldquote tot staan te brengen. Dat ligt echter moeilijk voor de nieuwe sociaaldemocratische regering, die het herstel van de werkgelegenheid niet teveel wil schaden.