Homeopathie als religieus systeem

BAARN - “Thuja helpt uitstekend tegen bepaalde vormen van wrattengroei. Het is bereid uit de conifeer, de levensboom.” Homeopaat Rob van Vroenhoven legt de werking van het middel thuja uit - een van de duizenden homeopathische middelen - zoals hij het heeft geleerd op de School voor Homeopathie in Amersfoort.

“Thuja werkt goed bij kinderen die gemakkelijk emotionele symptomen ontwikkelen, en niet erg stabiel zijn. Zulke kinderen hebben gauw het gevoel dat ze bekeken worden, dat ze transparant zijn. Daarom zijn ze op hun hoede, zelfs achterdochtig. Ze denken dat ze slecht zijn, hebben een laag zelfbeeld. Ook volwassenen kunnen hier nog aan lijden. Thuja helpt deze mensen, die nog niet helemaal goed geïncarneerd zijn, op deze wereld te aarden.” Homeopathische medicijnen hebben een multidimensionaal karakter, een soort persoonlijkheid. En daar hoort ook het spirituele aspect bij, zegt Van Vroenhoven.

Volgens Ab Straatman, docent aan de Amersfoortse School voor homeopathie, houdt de homeopaat zich op verschillende manieren bezig met “de metafysische kant van het leven”. Hij vindt het te gemakkelijk om deze geneeskunst af te doen als onzin, alleen omdat men er niet in slaagt haar werking te bewijzen volgens de spelregels van de wetenschap.

Bij gebed, handoplegging en andere religieuze rituelen slaagt de wetenschap er trouwens ook niet in de werking aan te tonen - geen bewijs voor de onzinnigheid van deze religieuze riten, wel voor de beperktheid van de wetenschap. De poging de homeopathie neer te sabelen maar de algemeen geaccepteerde religie buiten schot te houden, getuigt volgens Straatman van bekrompenheid. Homeopathie werkt langs haar eigen wetten. Straatmans interpretatie van de homeopathie mag van hem best ook religieus worden genoemd.

Straatman erkent dat de werking van het homeopathische middel berust op een stelsel van metafysische vooronderstellingen. “Tijdens het bereidingsproces van het middel wordt een bepaalde stof - zoals thuja - net zolang geschud en verdund dat er geen molecule meer van terug te vinden is. Het middel wordt zo 'gepotenteerd', krachtig gemaakt. Op energetisch niveau neemt het oplosmiddel de informatie van de steeds verder verdunde thuja over, die het later kan doorgeven aan de patiënt die het middel tot zich neemt.”

“De karaktereigenschappen van het medicijn werken op het lichamelijke, het emotionele, intellectuele en spirituele aspect van de mens. Ze moeten passen bij de patiënt als een sleutel in het slot.”

Volgens Straatman “wortelt de mens in God”. Vanuit een neo-platonistische visie redeneert hij dat God “energieën” uitstraalt. Via de verschillende zijnssferen bereiken die uiteindelijk de dode materie, die een eigen soort energie bezit. Tussen God en materie in bevinden zich de spirituele, emotionele, intellectuele en lichamelijke vormen van energie waaruit de mens is opgebouwd. Het menselijk lichaam noemt hij een “energetisch voertuig”, en een “hemd van vlees”. Het leven komt volgens hem hierop neer: het is een uitvloeien en terugvloeien van energieën van en naar God.

“Bij de bereiding wordt het homeopathische middel uitgetild boven ruimte en tijd. Om daarin terug te keren wanneer het zijn werking doet. De in het middel gevatte energie begeeft zich dan richting God, en keert later, in de behandeling, terug om zijn werk te doen.”

Straatman beschrijft zonder het zich te realiseren een klassiek ritueel: het offerritueel dat gelovigen van uiteenlopende religies al sinds duizenden jaren brengen. Een kip of schaap wordt verbrand, wordt als het ware uitgetild boven ruimte en tijd en bereikt zo de goden, die in ruil hiervoor worden geacht in te grijpen - ziekte te genezen of ander ongeluk te voorkomen. De “persoonlijkheid”, “entiteit” van een homeopathisch medicijn lijkt ook op de persoonlijkheid van goden en geesten in de verschillende polytheïstische religies zoals de oude Griekse religie of de tegenwoordige Surinaamse winti.

Tessy Sijm heeft haar eindscriptie op de homeopathie-opleiding in Hilversum geschreven over de overeenkomst tussen Griekse godinnen en de verschillende homeopathische middelen. “Thuja is een kruising van Hestia en Persefone. Hestia is de eeuwige maagd, en koestert het ideaal van de wijze vrouw. Persefone is de godin van de onderwereld, die haar eigen onbewuste, de zwarte kant in zichzelf leert kennen. Het karakter van thuja lijkt erg op dat van beide dames. Thuja is eeuwig op zoek naar zichzelf. Ze heeft geen 'ik-grond', wil kind blijven, het eeuwige meisje spelen, dat geen verantwoordelijkheid wil nemen, afhankelijk wil zijn.”

Volgens homeopate F. van der Heyden, die Sijns idee toepaste op de mannelijke Griekse goden, gaan zowel de Griekse goden als de persoonlijkheden van de homeopathische middelen terug op 'archetypen', 'oerbeelden' die volgens Jung in het 'collectieve onbewuste' zetelen, en waarmee iedereen verbonden is. “Via het collectieve onbewuste staan wij in contact met alle 'goden'. Eenieder heeft de mogelijkheid de band met hen te ontwikkelen. De meeste mensen hebben slechts een enkel archetype ontwikkeld. We hebben alle goden nodig om een volledig mens te zijn.” Van der Heyden erkent dat wat zij uitdraagt “misschien wel een geloof” is. “Maar deze manier van denken verruimt je blik, laat je op een andere manier denken dan de logische. Maar geloof moet dan niet betekenen dat het niet werkt: homeopathische middelen genezen wel degelijk. Ik zie het iedere dag.”

Homeopathisch middelen kunnen meer dan alleen het lichaam genezen. Ze grijpen ook in in de diepste krochten van de ziel. Straatman: “Bij een middel waarin het karakterbeeld van een slang zit, zie je dat proefpersonen over slangen gaan dromen, of angst voor slangen krijgen.” Volgens Straatman kunnen homeopathische middelen oude emotionele blokkades wegnemen, die zich ooit hebben genesteld in het gemoed.

Ook voor het spirituele aspect van de mens hebben ze een boodschap. “Ze brengen je in contact met je wezenskern. Veel mensen weten tegenwoordig niet meer waarom ze op aarde zijn - een moderne ziekte bij uitstek. Door het middel dat bij jou past te gebruiken, word je je bewuster van je innerlijke godsprincipe, herinner je je wat je ook al weer komt doen op aarde.” Steeds meer mensen gaan volgens Straatman tegenwoordig naar de homeopaat zonder duidelijke klacht, maar voor persoonlijke groei.

“Het is soms niet eens nodig om het middel in te nemen. Ook als het onder het kussen wordt gelegd, kan het bij gevoelige mensen werken. Het middel heeft namelijk een energieveld om zich heen. Door meditatie kun je de subtiele informatie leren voelen, waar je normaliter aan voorbij gaat.” Het homeopathisch middel kan werken als een traditioneel religieus amulet. “Elke substantie heeft een eigen karakteristieke krachtveld. Alleen al de nabijheid van een middel kan zo al genezend zijn.”

Het homeopathische criterium voor gezond of ziek lijkt meer op wat in religies gebruikelijk is dan in de reguliere gezondheidszorg. Straatman: “Het gaat niet alleen om de klacht van de patiënt, maar om de totale mens. Iemand is gezond als hij in staat is om lief te hebben. Verder is het belangrijk dat iemand kan beschikken over zijn vrijheid, dat hij levensenergie heeft en genoeg communicatieve vaardigheid heeft.”

De duizenden praktiserende homeopaten en hun anderhalf miljoen meer of minder gelovende patiënten per jaar ervaren dat homeopathie gezond maakt. Daarom is homeopathie volgens Straatman niet af te doen als kwakzalverij die op zijn hoogst een placebo-effect heeft. Het is ook te zien als een religieus systeem. Veel homeopaten hebben een godsbesef. Ook Hahnemann, de grondlegger van de homeopathie, was een zeer gelovig mens. Als patiënten hem bedankten zie hij altijd: “Bedank niet mij, maar je schepper.”