Borst: ook na dit kabinet kalm aan met zorgsector

Van onze parlementsredactie DEN HAAG - Het zal niet vaak gebeuren dat een minister de kans krijgt zich te laven aan de wijsheid van bijna alle nog levende voorgangers. Tijdens een unieke bijeenkomst, gisteren in Zwolle, kreeg minister Borst van volksgezondheid die kans wel. Maar nadat al haar vroegere collega's hadden gesproken, concludeerde Borst met typerende nuchterheid: “Er is niets nieuws onder de zon.”

Kostenbeheersing, budgettering, stelselwijziging, volks- of basisverzekering, specialisteninkomens: sinds staatssecretaris Hendriks van volksgezondheid tijdens het kabinet-Den Uyl in de jaren zeventig met zijn structuurnota kwam, beheersen deze onderwerpen grotendeels het politieke debat over de gezondheidszorg. Hendriks - de eerste bewindsman op volksgezondheid die voor de zorgsector een totaalbeleid wilde voeren om de kosten te beheersen, de eerste ook die met een concreet plan kwam voor een volksverzekering voor iedereen - was de enige die gisteren, wegens ziekte, ontbrak op het appèl. Voor de rest waren ze er allemaal: achtereenvolgens Veder-Smit (eerste kabinet-Van Agt), Gardeniers (tweede en derde kabinet-Van Agt), Van der Reijden (eerste kabinet-Lubbers), Dees (tweede kabinet-Lubbers) en Simons (derde kabinet-Lubbers).

Doel van het door de universiteit van Groningen georganiseerde congres was een evaluatie van het gevoerde beleid. Komende maand volgt een tweede congres over de prioriteiten voor de toekomst. Het 'drieluik' wordt in maart afgesloten met een derde congres, waar het 'veld' de kans krijgt te reageren.

Behalve het verleden kwam toch vooral ook het heden en de toekomst ter sprake. De twee tot nu toe ondernomen pogingen om een volks- of basisverzekering in te voeren zijn beide gestrand. Noch Hendriks in de jaren zeventig, noch Simons in deze jaren negentig is het gelukt. Borst voert nu een politiek van 'kalm-aan'. De minister: “We hebben een omslag gemaakt van structurele hervormingen naar kleine stappen. De eerlijkheid gebiedt mij te zeggen dat dat ook heeft te maken met de huidige coalitie: de partijen zijn het niet eens over het einddoel.”

Volgens VVD-leider Bolkestein is het einddoel een volledige privatisering van de ziektekostenverzekering. Weg dus met de ziekenfondsen. Iedereen moet een kostendekkende premie betalen. Borst maakte daarmee korte metten op grond van 'ideologische en praktische bezwaren'. Als het uitgangspunt is dat iedereen zich redelijk moet kunnen verzekeren, zal de overheid in een volledig geprivatiseerd systeem de laagste inkomens toch in bescherming moeten nemen, aldus de minister.

Simons bepleitte een radicale keuze in de volgende kabinetsperiode: of volledig privatiseren of volledige invoering van een sociale ziektekostenverzekering. Het volgende kabinet kan het zich volgens hem niet permitteren het einddoel in het midden te laten. Opmerkelijk genoeg maakt de keuze volgens Simons niet veel uit: “Volledige privatisering leidt tot grote subsidies aan de laagste inkomens om de toegankelijkheid te waarborgen. Veel verschil maakt het dan niet met een basisverzekering, al heeft die mijn voorkeur.”

Borst was het absoluut oneens met haar voorganger. Volgens haar kunnen de ziekenfondsen en particuliere verzekeringen gewoon blijven bestaan: “In alle landen zijn ze op zoek naar een manier om de twee systemen naast elkaar te laten functioneren. Waar iedereen naar zocht hebben wij al.”

Dees bepleitte rust aan het front, ook in de volgende kabinetsperiode: “Optimaliseer eerst de maatregelen die nu worden genomen en laat de systemen naar elkaar toegroeien.”