Onderzoek in Westerschelde gaat gevolgen voorzien

Van een onzer verslaggevers YERSEKE - De gevolgen van het stijgen van de zeespiegel liet zich tot nu toe alleen aan de hand van simulatiemodellen voorspellen. Maar omdat door baggerwerkzaamheden het waterpeil in de Westerschelde stijgt, kan een internationaal onderzoeksteam nu in een periode van drie jaar in de praktijk bekijken wat zich elders in een periode van pakweg honderd jaar zal afspelen als door het broeikaseffect de zeespiegel stijgt.

De vaarweg in de Westerschelde wordt uitgediept om de haven van Antwerpen goed bereikbaar te houden. “Er ontstaat een trog in de Westerschelde”, legt T. Cappenberg van het Instituut voor Oecologisch Onderzoek in Yerseke uit. Dit instituut geeft leiding aan het onderzoeksteam. “Daardoor kan er bij vloed meer water uit de Noordzee in de Westerschelde stromen, zóveel meer dat de zeespiegel stijgt. Bij Vlissingen zal dat zo'n twee centimeter zijn, vlakbij Antwerpen, waar de trog nauwer wordt, wel tien centimeter. Zo kunnen we nu al zien wat er over een eeuw gaat gebeuren. En doordat de stijging niet overal hetzelfde is, kunnen we ook verschillende varianten meten. Er komen drie meetpunten: één bij Vlissingen, één halverwege en één vlakbij Antwerpen, waar we twee keer per jaar monsters zullen nemen.”

Het onderzoek richt zich in de eerste plaats op de schorren langs de Westerschelde. De begroeiing van deze slibplaten is afhankelijk van de frequentie waarmee ze worden overspoeld door het zeewater. “Als de zeespiegel stijgt, overstromen ze vaker en we willen zien of dit veranderingen veroorzaakt in de soorten zoutminnende planten die er groeien. Bovendien is de plantengroei weer afhankelijk van de micro-organismen en gravende dieren in de bodem. En de aanwezigheid daarvan is ook weer afhankelijk van de frequentie waarmee het zoute water over de schorren heenstroomt. Het hangt allemaal heel nauw met elkaar samen.” De schorren zijn van groot belang als paaiplaats voor vissen en foerageergebied voor vogels. Bovendien zuiveren de planten en de micro-organismen in de bodem het zeewater van stikstof.

“Stijging van de zeespiegel zou een bedreiging kunnen zijn voor de schorren”, zegt Cappenberg. Want het is waarschijnlijk niet zo dat die schorren, als het water stijgt gewoon 'verschuiven' naar een hoger gelegen slibplaat. Die zijn er niet, want op een gegeven moment ligt er een dijk.

Behalve Nederlandse onderzoekers doen ook wetenschappers uit België, Groot-Brittannië, Denemarken, Frankrijk en Portugal - allemaal landen met schorren aan de kust - mee aan het project.

Hoewel de eventuele bedreiging van de schorren het belangrijkste punt van onderzoek is, kijken de onderzoekers ook meer in het algemeen naar de effecten van de zeespiegelstijging. Het project wordt gesubsidieerd door de Europese Unie.