STERRENKUNDE

Uit waarnemingen met twee grote telescopen in Chili is gebleken dat de komeet Schwassmann-Wachmann 3 in vier stukken uiteen is gevallen.

Dat er iets met de komeet (in de wandeling SW-3 geheten) aan de hand was, werd al vermoed toen de helderheid van het object in september vorig jaar plotseling sterk toenam. Binnen enkele weken was de komeet bijna duizend maal helderder dan astronomen hadden berekend. Uit waarnemingen met een Franse radiotelescoop bleek onder meer dat SW-3 grote hoeveelheden waterdamp aan het 'lozen' was.

In december werden met twee grote telescopen van het Europese observatorium op La Silla in Chili opnamen gemaakt van SW-3. De komeet bevond zich op dat moment 258 miljoen kilometer van de aarde. De beelden lieten zien dat de komeet is opgesplitst in vier stukken.

Hoe dit heeft kunnen gebeuren, is nog niet precies bekend. In het verleden zijn circa dertig uiteenvallende kometen waargenomen, maar in de meeste gevallen vond de opsplitsing plaats onder invloed van het zwaartekrachtveld van een nabije planeet. In het geval van SW-3 is er echter geen hemellichaam in de buurt dat de opsplitsing heeft kunnen veroorzaken.

Omdat de komeet wel steeds dichter de zon nadert, denken astronomen dat de stijgende temperatuur verantwoordelijk is voor het uiteenvallen van SW-3. De kern van de komeet - in feite een ruwe bonk ijs en steen - scheurde open, waardoor het 'verse' komeetmateriaal uit het binnenste werd blootgesteld aan het zonlicht. Het vrijgekomen water verdampte en een grote hoeveelheid gas en stof werd de ruimte ingeslingerd. Dat veroorzaakte de plotseling toegenomen helderheid.

Het is goed mogelijk dat de telescoopbeelden niet alle komeetfragmenten laten zien. Ook is onduidelijk of er een fragment groot genoeg is om als zelfstandige komeet verder door het leven te gaan.

Een praktisch gevolg van de opsplitsing van SW-3 is dat hij waarschijnlijk moet worden geschrapt als potentieel onderzoeksobject van een Europese ruimtesonde, die over enkele jaren van start gaat. Astronomen kunnen nu niet langer garanderen dat de komeet nog bestaat als de ruimtesonde er arriveert.