Tikje gekruid, maar niet te heet

400.000 exemplaren: hoe langer je erover nadenkt, hoe absurder het aantal cd's dat Marco Borsato van zijn plaat 'De Waarheid' verkocht heeft. Het betekent dat er inmiddels nog maar weinig huishoudens zijn, waar de albums van de zanger niet in de platenkast staan.

Wie niet ingevoerd is in de muziekbusiness, slaat wellicht niet steil achterover van deze verkoopcijfers. Maar als je ze afzet tegen wat gangbaar is in de Nederlandse populaire muziek, wordt duidelijk hoe enorm het succes van Borsato is. Eén voorbeeld: in dezelfde nieuwsbrief waarin de platenmaatschappij van de zanger gewag maakt van de laatste verkoopcijfers, staat ook een berichtje waarin wordt teruggeblikt op het succesvolle jaar van een andere Nederlandse act uit de Polydor-stal. “Met 75 optredens door heel Nederland en 7500 verkochte platen mag je concluderen dat Skik een bijzondere indruk heeft gemaakt in Nederland”, constateert de platenmaatschappij tevreden. 7500 platen, dat is een aantal dat heel wat representatiever is voor de Nederlandse popmarkt dan de aantallen van Borsato en waar menig artiest graag voor zou tekenen.

Wie is die man, voor wie Nederland en masse naar de concertzalen trekt? En wat is dat voor muziek, waar het halve land opeens knettergek van is? Zeker is dat zijn imago een belangrijke rol speelt bij zijn succes. Borsato ziet er goed uit, maar is niet zo mooi dat hij onbereikbaar lijkt. Hij straalt het ongecompliceerde van een gezonde Hollandse jongen uit en voegt daar een snufje Italiaanse charme aan toe, net genoeg om een tikje exotisch te lijken. Marco Borsato is de ideale schoonzoon, kleinzoon en gedroomde vriend ineen.

Ook in de teksten, veela geschreven door H. Kooreneef, wordt dat imago handig uitgebouwd. Voor zijn vrouwelijke luisteraars heeft Borsato zijn liefdesliedjes waarin hij zich de gevoelige, kwetsbare man betoont waar zoveel vrouwen van dromen. De oudere fans worden bediend met de onvervalste smartlap 'Oud en afgedankt': “Alleen met haar verjaardag, dan komen ze nog aan. Maar vorig jaar zijn ze na een uur al weggegaan”.

Voor de gewetensvolle luisteraar heeft Borsato ook nog een vleugje engagement in huis, maar nooit zo uitgesproken dat er tegen schenen wordt geschopt of dat er sprake is van een politieke stellingname, zoals in het nummer 'Wie', waarin binnen drie minuten vlotjes alle wereldproblemen de revue passeren: “Wie heeft het gedaan? Heeft er iemand nog het recht om vrijuit te gaan? De kabouter en de paashaas, zij hebben een alibi. Repelsteeltje en de kerstman, zij waren het zeker niet”.

De no-nonsense luisteraar biedt Borsato tot slot een rondje doe-maar-gewoon. 'Hij is zo gewoon gebleven', schijnt in ons land het grootste compliment te zijn dat men een succesvolle landgenoot kan maken; een filosofie die ook Borsato uitdraagt in 'Flinke vent': “Doe nou maar gewoon, dou nou maar normaal, wees wie je bent”.

Al deze boodschappen zouden ongetwijfeld onbeluisterd zijn gebleven als Borsato zich met zijn muziek - van vaste arrangeur John Ewbank - niet zo strategisch tussen enkele populaire genres had genesteld. Wie 'De Waarheid' beluistert, hoort elementen van het vooral bij ouderen geliefde levenslied. De oubolligheid van het genre wordt echter behendig opgeheven doordat het vermengd is met popinvloeden, waardoor de nummers ook voor jongere luisteraars weer verteerbaar worden.

In zijn meer pop-achtige nummers haakt Borsato ondertussen haast ongemerkt in op de trends in de popmuziek. Zo zijn in de megakraker 'Dromen zijn bedrog' op de achtergrond vaag dance-invloeden aanwezig en is 'Oud en afgedankt' opgebouwd als de traditionele hardrockballad, inclusief het rustige intro, het heftige refrein en de scheurende gitaarsolo. Maar tegelijkertijd is alles zo beschaafd verpakt dat het hapklaar voor de miljoenen blijft. Borsato's muziek schurkt tegen pop en rock aan, maar de scherpe randjes zijn eraf en echt ruig wordt het door de gladde produktie nooit. Borsato serveert zijn muziek, zoals de gemiddelde Nederlander zijn rijsttafel graag heeft: tikje gekruid, maar niet tè heet.