Scientology stuit op Griekse staatskerk

Van onze kerkredactie AMSTERDAM - Het besluit van de regering in Athene om de opheffing van Scientology te gelasten lijkt meer van doen te hebben met de specifieke situatie in Griekenland, waar de Grieks-orthodoxe staatskerk elke vorm van godsdienstige concurrentie met diepe argwaan bekijkt, dan dat het in lijn ligt met de campagne van de Beierse deelregering tegen de beweging of met rechtszaken in Frankrijk en Italië.

Kenmerkend in dit verband was de uitspraak van een Grieks-orthodoxe bisschop tijdens het strafproces tegen Scientology dat vorig najaar de directe aanleiding vormde tot het recente verbond van de beweging. De prelaat merkte bij die gelegenheid op dat Scientology “een van de vele ketterijen en sekten is waartegen onze kerk strijdt.”

Jehova's, joden, evangelischen, pinkster-christenen, rooms-katholieken, presbyterianen en anglicanen ondervinden dit al sinds jaar en dag aan den lijve. Want in feite beschouwt de staatskerk alles als sekte of ketterij dat niet Grieks-orthodox is. En de overheid steunt haar daarin, direct en indirect. Nog steeds gelden bovengenoemde groeperingen voor de wet als 'buitenlandse godsdiensten' die niet dezelfde rechten bezitten als de Grieks-orthodoxe meerderheidskerk.

De religieuze minderheden zien zich geconfronteerd met blokkades waar het godsdienstige scholing en vorming betreft. Ook worden ze vaak beperkt in hun religieuze activiteiten. Willen ze ergens een kerk neerzetten dan kan dit alleen met instemming van de orthodoxe bisschop in de regio. De laatste jaren komen weigeringen regelmatig voor. Op maatschappelijk vlak vindt er eveneens discriminatie plaats. Zo kan een protestant geen ambtenaar worden en komen rooms-katholieken in het onderwijs moeilijk aan de bak.

Griekenland is de enige lidstaat binnen de Europese Unie waar op paspoorten en andere identiteitsbewijzen vermeld wordt tot welk kerkgenootschap de drager of draagster behoort. Dat zet volgens de niet-orthodoxe kerken en religieuze groeperingen de deur open voor discriminatie. Verzoeken vanuit Brussel om die gewoonte af te schaffen -“godsdienst is een privé-zaak”- zijn tot dusver steeds geblokkeerd door de orthodoxe kerk. Volgens haar zitten 'de joden in Amerika' achter de EG-eis en willen zij op deze manier Griekenlands culturele identiteit aantasten.

Ruim vier jaar geleden beschuldigde de onafhankelijke mensenrechtenorganisatie Human Rights without Frontiers de regering in Athene ervan de rechten van religieuze minderheden systematisch te schenden. “Op godsdienstig gebied leeft Griekenland nog steeds onder een pure dictatuur” constateerde de in Brussel gevestigde organisatie. Sindsdien lijkt er weinig veranderd.

Zo is de wet die de fascistisch-royalistische dictator Metaxas in 1938 invoerde en die proselitisme (opdringeringe zieltjeswinnerij) strafbaar stelde, nog altijd van kracht. Ze werd met name in stelling gebracht tegen de jehova's, maar blijkt ook nu de juridische kapstok voor het verbod van Scientology. Dat kan moeiteloos omdat de wet het begrip 'proselitisme' niet nader definieert. Vandaar dat iedere rechter er zijn eigen interpretatie aan kan geven. Ook evangelische predikanten is er de mond mee gesnoerd.

De orthodoxe kerk verzet zich vooral tegen de sekten in het land. Reden: angst voor de eigen positie. Want al behoort formeel 97 procent van de 10,4 miljoen Grieken tot het orthodoxe geloof, in werkelijkheid ziet slechts twee procent met zekere regelmaat een kerkgebouw van binnen. Onderzoek naar de godsdienstige opvattingen onder de bevolking van Athene en Piraeus laat zien dat het grootste deel van de gegoede middenklasse ongelovig en onkerkelijk is of zich aangetrokken voelt tot new age-achtige bewegingen en sekten à la Scientology.