'Niet Uit Het Raam' sluit seizoen feestelijk af

T/m zondag 2/6 in Theater Bellevue, Amsterdam.

Zo'n speciaal liedjesprogramma ter afsluiting van het theaterseizoen mag dan wel een feestje zijn waarnaar het trio uitziet, toch snakt 'Niet Uit Het Raam' inmiddels naar het einde van het seizoen. Niet dat Joep van Deudekom, Peter Heerschop en Viggo Waas nu echt op hun tandvlees lopen, want op een van de laatste repetitiedagen voor deze gelegenheidsvoorstelling ogen zij nog net zo energiek als altijd.

Maar het is toch wat veel geweest allemaal. Het afgelopen seizoen speelden ze twee programma's naast elkaar. 'Het Verdrag', hun vijfde theaterprogramma, beleefde zijn reprise. Daarnaast trad de groep op met het liedjesprogramma 'Niet Uit Het Raam Zingen'. Dat was aanvankelijk slechts bedoeld als afsluiting van het theaterseizoen 1994-1995, maar schouwburgdirecteuren grepen de mogelijkheid graag aan het trio ook met dit programma te boeken. Dat leverde zelfs een nominatie op voor de CJP-prijs. Voordat de jury haar oordeel velt, moet zij het uitgespeelde programma kunnen zien. Dus treedt de groep er vanavond nog één keer mee op. Vanaf woensdag volgt dan vijf avonden achtereen 'Niet Uit Het Raam Luisteren', waarvoor zij de voorbije weken druk repeteerden. Tot eind juni werkt de groep vervolgens nog door aan het nieuwe theaterprogramma, dat in september begint.

'Niet Uit Het Raam' werd in 1986 opgericht door vier studenten van de Amsterdamse Akademie voor lichamelijk opvoeding. In 1989 ging de groep als trio verder en in deze samenstelling geldt zij inmiddels als Neerlands leukste, authentiekste en hoogstgewaardeerde cabaretensemble. De voorstellingen bestonden aanvankelijk steeds uit één verhaal, gelardeerd met grotendeels absurdistische ensembleliedjes, waaronder vrolijke meezingers en kolderieke stapelnummers, zoals hun evergreen over 'de vriend van de broer van de beul van de Maagd van Orléans'. In de laatste programma's trad echter een intrigerende verdieping in. Was de lach eerst het doel, nu is humor een voornaam middel. Het omlijnde verhaal en de vaste spelrollen maakten plaats voor een veel associatievere aanpak en het liedrepertoire werd gevarieerder en persoonlijker.

Wel blijft de wijze waarop mensen met elkaar omgaan in zakelijke en persoonlijke relaties de groep fascineren, aangezien deze thematiek steeds de boventoon voert. Viggo Waas: “Ons intrigeert inderdaad hoe veel er mis gaat in 'machtsverhoudingen', zowel in het groot als in het klein. De groepssamenstelling nodigt natuurlijk ook erg tot dit thema uit, want met zijn drieën kun je daar prachtig op inhaken. Ik bedoel: op twee tegen één-situaties kun je op allerlei manieren variëren. Maar het thema vriendschap staat ook werkelijk dichtbij, omdat 'Niet Uit Het Raam' in het dagelijks leven een hecht vriendenkluppie is en we aan die verworvenheid veel waarde hechten.”

Bram Vermeulen

Dichter-zanger-componist Bram Vermeulen regisseerde de vorige twee liedjes-specials en ook deze derde. Hij ziet in die hechte vriendschap wel een nadeel. Bram Vermeulen: “Ik vind het tevens de zwakte van 'Niet Uit Het Raam'. De sympathie voor elkaar maakt dat de groep niet scherp genoeg is en de jongens elkaar te veel sparen. Ook daarom juich ik het toe, dat zij tegenwoordig ieder afzonderlijk opdrachten aannemen. Kijk, Joep is een uitstekende gitarist en hij maakt prachtige composities. Viggo is het veelzijdigst, want hij kan zowel goed zingen als acteren. En Peter is volgens mij een van de meest komische acteurs van ons land. Maar de kracht is juist de chemie van dit geheel. De drie individuen kunnen een hoop, maar dit collectief kan nagenoeg alles. Juist daarom moeten ze dingen alléén doen. Hoe meer zij zich individueel ontwikkelen, hoe sterker het collectief immers nog zal worden.”

Regisseert Bram Vermeulen deze gelegenheidsvoorstelling met liedjes, voor zijn theaterprogramma's werkt het trio intensief samen met de acteurs Titus Tiel Groenestege en Genio de Groot. Peter Heerschop: “Met Titus zetten we de eerste programmalijnen uit, omdat hij een erg goede analyticus is en ons erg kan sturen in de programma-opbouw. Daarna komt Genio erbij. Hij is de Louis van Gaal onder de theaterregisseurs, maar tot voor kort had bijna niemand dat door. Inmiddels wordt er echter behoorlijk aan de 'trainer' getrokken. Genio's inbreng is zo groot, dat je 'Niet Uit Het Raam' best een kwartet mag noemen, waarvan drie leden optreden en de vierde zijn plaats aan de zijlijn verkiest. Overigens beschouwen Titus en Genio zo'n gelegenheidsliedjesprogramma als dit nauwelijks als een serieus te nemen project. Wij staan hier de hele dag te ploeteren en dan komen zij eens langs en zeggen, dat we hierna toch weer aan het echte werk moeten. Nou ja!”

De basis voor dit eindeseizoensprogramma was in 1994 de behoefte om met publiek een cd op te nemen met de mooiste liedjes van de voorbije vier programma's. Bij deze derde uitvoering neemt het trio zijn tweede cd op. Daarvoor laat het zich bijstaan door de gastmuzikanten die ook vorig jaar in Bellevue meededen: gitarist Arie van der Wulp en pianist Joop van Dijk. De cd zal bestaan uit repertoire uit het laatste programma, aangevuld met een aantal liedjes die bedoeld zijn voor 'Afgeragd', zoals het aankomende zesde programma gaat heten, dat nog serieuzer van opzet wordt.

Het publiek zal deze week dan ook veel nieuw werk te horen krijgen. Joep van Deudekom: “Pas in de tweede helft van de avond mag de rem eraf en dan zingen we verzoeknummers. Dan maken ook tal van collega-cabaretiers hun opwachting. Wie van hen er wanneer is, weet ik niet eens, want zo'n feest mag best iets van een zoete inval hebben. Op zondag, de laatste avond, komen alle genode vakbroeders om ons gelijktijdig op het podium bij te staan. Van de vorige keren weten we dat het dan zo leuk wordt, dat die opnamen de cd in elk geval niet zullen halen.”