Vrijlating inzake balpenmoord is 'de triomf van de rede'

Van een onzer verslaggevers DEN HAAG - De president van het Haagse hof hield het nog even spannend. “Ik moet het verzoek tot het opheffen van de voorlopige hechtenis afwijzen, ..., maar ik ga wel over tot schorsing ervan.”

Jim, die nog geen vier maanden geleden tot twaalf jaar cel is veroordeeld omdat hij zijn moeder met een kruisboog een Bic-balpen door het hoofd zou hebben geschoten, kwam daarmee weer op vrije voeten.

Jims vader noemde de vrijlating 'de triomf van de rede'. Het was tijd voor applaus, voor gejuich en voor tranen. Jim knikte naar de voorzitter van het hof alsof hij hem wilde bedanken, en vloog toen zijn advocaten Ficq en Raymakers om de nek. Zij waren het die in nauwe samenwerking met zijn vader zoveel nieuw, ontlastend bewijs hadden verzameld dat Jim naar huis mag, tijdelijk weliswaar, tot de zitting op 21 februari. Toch betekent de beslissing van het hof een flinke tik op de vingers van de Haagse rechtbank die Jim eerder had veroordeeld en voedt de vrijlating de gedachte dat de eerdere veroordeling van Jim een rechterlijke dwaling moet zijn.

Verschillende schietproeven op mensenhoofden, onafhankelijk van elkaar uitgevoerd door oogarts J. van der Pol van het Amsterdams Medisch Centrum en experimenteel oogheelkundige P. van Andel van de rijksuniversiteit Groningen, hebben de afgelopen weken aangetoond dat een pen die met een kruisboog in een hoofd wordt geschoten, verschillende beschadigingen vertoont. In de test blijft het plastic omhulsel van de 'Bic kristal' in het oogkasdak achter en schiet de plastic vulling het hoofd in, met zo'n snelheid dat zelfs een seconde de schrijfpunt van de pen van het inkt-reservoir afkomt. Daardoor ontstaan inktsporen en komt er lucht in de inktbuis.

Verder vertoont de afgeschoten pen aan de achterzijde een beschadiging, die wordt veroorzaakt door het mechanisme van de kruisboog. De pen in het hoofd van Jims moeder vertoonde deze kenmerken niet. Advocate Ficq vertelde het hof gisteren hoe deskundige Van der Pol haar het resultaat van de proeven meedeelde. “Hij zei: 'Het slachtoffer is niet door een kruisboog omgekomen. Dat kán domweg niet'.” Hij was niet de eerste deskundige die dit heeft beweerd, maar - met Van Andel - wel de enige die dit met een proef op een mensenhoofd kon bewees.

- Lees verder op pagina 3 - Ook op pagina 3: Onderzoekers ruziën

'Benodigde hoge snelheid móét pen in hoofd beschadigen' VERVOLG VAN PAGINA 1

Jims vader, hoogleraar natuurkunde aan de Leidse universiteit, heeft op eigen houtje voor de natuurkundige verklaring gezorgd voor de eigenschappen van een pen die door een val in een hoofd terecht komt, en die wordt afgeschoten. Volgens advocaat Raymakers die het onderzoek van de vader gisteren verwoordde, heeft het verschil tussen beide situaties alles te maken met bewegingsenergie. Een pen van 5 gram die zich in een hoofd moet boren heeft een zeer hoge snelheid nodig en zal daardoor beschadigen als hij met het hoofd in aanraking komt. Een hoofd van vijfduizend gram dat als het ware om een scherpe pen heen moet schuiven, heeft vanwege de massa aan een lage snelheid genoeg. De pen blijft dan heel.

De vader heeft om die theorie in praktijk te brengen, zelf proeven gedaan met een voorwerp dat qua materiaal leek op een hoofd met ogen, en heeft dat op een staande pen laten vallen. Alhoewel het geconstrueerde testhoofd ook een neus had, schoot de pen helemaal naar binnen en was van buitenaf niet meer zichtbaar.

“Deze elkaar ondersteunende bevindingen”, aldus advocate Ficq, “overtuigen dat er sprake is van een val. Er is niet één deskundige die zegt dat het moord is.”

Eerder had zij vraagtekens gezet bij de verklaring van een therapeute tegen wie Jim had gezegd dat hij zijn moeder met een kruisboog had omgebracht. Deze verklaring vormde een paar maanden geleden nog de kern van het bewijs tegen Jim. Diverse deskundigen hebben laten weten dat een verklaring in therapie ook op fantasie of schuldgevoel kan zijn gebaseerd. Zij is volgens hen onterecht naar de politie gestapt.

De raadslieden ontlenen grote verwachtingen aan de vrijlating van Jim; het komt niet vaak voor dat iemand die tussentijds wordt vrijgelaten, alsnog tot een celstraf veroordeeld wordt. Raymakers zei vrijspraak te verwachten “als er niets meer verandert.” Ook de vader van de verdachte was dolgelukkig. “Het is geweldig. Ik had hier niet op gerekend. Jim heeft 213 dagen onterecht vastgezeten.”