Zuidafrikaanse kerken vrezen dat homodiscussie uitloopt op 'Hollandse toestanden'

Van onze kerkredactie AMSTERDAM - Geen van de Zuidafrikaanse kerken mengt zich in de discussie over de homovijandige uitspraken van president Mugabe van buurland Zimbabwe. Zij steunen niet de krachtige veroordeling van de r.-k. kerk van Zimbabwe van eind vorige week. Maar tot nu toe roept geen enkele kerk om een wet die homoseksualiteit verbiedt. De Zimbabwaanse raad van kerken is daar wel voorstander van.

Volgens ds. Pieter Oberholzer in Kaapstad is van kerkelijke zijde in zijn land officieel niets gezegd over Mugabe die homo's 'seksueel geperverteerden' noemde. Oberholzer was tot begin dit jaar predikant in Uithoorn, maar keerde toen naar zijn geboorteland terug om daar een bijzonder pastoraat onder homo's op te zetten. Hij zegt in persoonlijke contacten te ervaren dat de predikanten steeds verdraagzamer worden.

Het standpunt van de kerken is overigens duidelijk: zonder uitzondering veroordelen zij homoseksualiteit als een grote zonde. Het 'meest progressief' is de Anglicaanse kerk. Haar aartsbisschop Desmond Tutu heeft zich zelfs vaak tegen discriminatie uitgesproken, maar dat is niet het standpunt van zijn kerk.

Een doorbraak in de kerkelijke ideeënverwacht Oberholzer niet op korte termijn. “In het nieuwe Zuid-Afrika is veel veranderd. De winkels zijn 's zondags open. De pers is vrijer en drukt nusoms pornografie af. De kerken vinden dat de samenleving verloedert. En voor de meeste van hen hoort daar ook de toegenomen aandacht voor homoseksualiteit bij.”

De kerken hebben zich dan ook verzet tegen het ontwerp-handvest voor de mensenrechten, dat de grondwetgevende vergadering nu opstelt. Op voorstel van het ANC wordt daarin elke vorm van discriminatie verboden, ook die op grond van seksuele geaardheid. De enige uit kerkelijke hoek die zich positief uitliet, was opnieuw Tutu. Maar hij had zijn brief wel op persoonlijke titel geschreven.

Toch zal de ontwerp-clausule over discriminatie wel gehandhaafd blijven, ondanks de kritiek van de kerken. Want ook de Nationale partij (NP) van oud-president F. W. de Klerk is voor. Wel heeft zij een amendement voorgesteld dat adoptie door homo's onmogelijk maakt.

De steun van de Nationale partij is opmerkelijk. Vroeger nam zij in deze kwestie een conservatief standpunt in. Maar de koerswijziging komt volgens Oberholzer alleen voort uit berekening. “De rechten van homo's zijn peanuts voor de NP. Zij heeft toegegeven, in de hoop op belangrijkere punten beter de strijd met het ANC te kunnen aangaan.”

De homo's zijn volgens Oberholzer sinds de machtsoverdracht “iets meer uit het getto gekomen”. Toch ervaren zij nog al te vaak discriminatie en onbegrip. Ook binnen de kerken. Een jonge predikant zei tegen Pieter Oberholzer: “Waar gaat het allemaal eindigen (. . .) - dan raken wij straks net zo losgeslagen en vrijsinnig als die Hollandse kerken!”