'Het was vooral voor de familie een zware tijd'

Van een onzer verslaggevers SCHIPHOL - Op de vraag wat hij in Nederland het eerst gaat doen, zegt majoor Jos Gelissen lachend: “Het gras maaien.” Even later hoort hij dat zijn zoontje dat zojuist al heeft gedaan. De VN-waarnemer zal de komende dagen moeten uitzien naar een andere manier om zich te ontspannen.

Bij aankomst op Schiphol, tegen het middaguur, zijn Gelissen en zijn collega's kapitein Helgers en kapitein Rademakers moe. Niet alleen van de spanningen van de afgelopen weken, toen de Nederlandse blauwhelmen door Bosnische Serviërs werden gegijzeld, maar ook van de media-aandacht rond hun vrijlating. “Het zit ze tot hier”, zegt een woordvoerder van de Koninklijke Landmacht, met zijn vlakke hand onder de neus.

Na de begroeting aan de vliegtuigdeur door staatssecretaris Gmelich Meijling van defensie en chefstaf van de landstrijdkrachten Couzy (“Ik ben heel blij dat ze veilig terug in Nederland zijn, enorm opgelucht”), en de hereniging met familie en vrienden, willen de drie ex-gegijzelden de pers toch nog even te woord staan. Nauwlettend in de gaten gehouden door Couzy en een woordvoerder van defensie.

De journalisten krijgen van defensie te horen dat de militairen inhoudelijk niet veel kunnen zeggen. Want hun taak in Bosnië is nog niet beëindig. Over tien dagen gaan ze weer terug.

Het heeft er alle schijn van dat defensie geschrokken is van hun openhartigheid, vlak na de vrijlating. Gelissen bijvoorbeeld liet blijken wel enig begrip te hebben gehad voor de opstelling van de Bosnische Serviërs. Bovendien uitte hij in voorzichtige termen kritiek op de luchtaanvallen van de Navo.

De Bosnische Serviërs gijzelden een kleine vierhonderd VN-militairen om de Navo af te houden van nieuwe aanvallen.

Is het wel verstandig om weer terug te gaan naar Bosnië? Er is immers geen enkele garantie dat ze niet opnieuw gegijzeld worden. Kapitein Ramakers: “Dat is een hele moeilijke vraag. Misschien komen er meer veiligheidsmaatregelen. Er zijn natuurlijk altijd risico's aan verbonden. We hebben een bepaalde taak en daar moeten we het beste van maken.”

Volgens majoor Gelissen was de ontvangst maandag op de militaire basis in de Kroatische hoofstad Zagreb hartverwarmend. “We kregen een welkom alsof we thuiskwamen. Het was heerlijk, en gaf een fantastisch gevoel.”

De drie hebben de indruk dat de gijzeling voor familie en vrienden in Nederland moeilijker was dan voor henzelf. Kapitein Ramakers: “Het is vooral voor hen een zware tijd geweest. Zelf kun je het nog een beetje relativeren. De familie niet.”

De familieleden, ook aanwezig in de perszaal op Schiphol, geven toe dat het benauwde weken zijn geweest. De schoonvader van majoor Gelissen zegt weleens bang geweest te zijn dat zijn schoonzoon niet zou terugkomen. “Ik vond het rot om steeds die televisiebeelden te zien. In het begin was alleen bekend dat ze gegijzeld waren. We wisten niet waar ze zaten.”

Maar ook de familie krijgt nauwelijks de kans iets te zeggen. Militairen in de perszaal maken aan elk gesprekje snel en kordaat een eind. “Iedereen wil naar huis. We moeten nu ophouden.”

- Meer nieuws over de Nederlandse VN-missie in Bosnië staat op pagina 4