Koploper Nederland moet in EU weer eigen wil tonen

Lang was het was in bepaalde kringen mode om te roepen dat over de grens alles beter was. Vooral sommige ondernemers hadden daar een handje van. De lastendruk was hier hoog, de lonen idem dito, de ondernemer werd gehinderd door een woud van regels, de overheid had geen oog voor de belangen van het bedrijfsleven en zo meer. Kortom: 'Nederland liep achter'.

Die geluiden verstommen de laatste tijd. Niet dat die klagers ineens tot inkeer komen. Nee, het buitenland vindt dat we het hier goed doen. Nederland is koploper in de Europese Unie. We hebben, zo wordt gezegd, op een vrij geruisloze wijze de sociale voorzieningen wat minder log gemaakt, het financieringstekort binnen de Maastrichtse normen gebracht en de lonen vijftien jaar lang gematigd. Ondernemers weten niet hoe ze het hebben. Door hoge lonen zou veel werkgelegenheid verdwijnen en nu bewonderen buurlanden de loonmatiging. Vooral omdat de lonen in Duitsland wel uit de hand liepen.

Intussen halen Nederlandse concerns huzarenstukjes uit. Aegon sloeg die geweldige slag in Amerika door voor zes miljard de verzekeraar Providian over te nemen, nadat kruidenier Ahold eerder in het jaar de supermarktketen Stop & Shop had gekocht.

Ondanks al dit positiefs zijn de uitspraken over 'achterstand inhalen' en 'bijblijven' niet helemaal verdwenen. De komende dagen houden alle voorzitters van de kamers van koophandel weer hun nieuwjaarsrede, een enkeling deed dat gisteren al. Ze zullen ongetwijfeld opnieuw pleidooien houden voor verbetering van de infrastructuur in hun regio, pleidooien die nogal eens op gespannen voet staan met het milieubelang.

Dezelfde voorzitters maar ook de directeur van Schiphol zullen weer een oproep doen de procedures rond de besluitvorming bij infrastructurele projecten te versnellen. Opdat Nederland niet achteropraakt. Die angst zit er nog steeds in, vaak niet terecht. Want al te gemakkelijk wordt vergeten dat bijvoorbeeld een hoge-snelheidslijn zich in Nederland en België een weg moet banen door gebieden die tot de dichtstbevolkte van Europa behoren. Wie in Frankrijk in de TGV heeft gezeten, weet dat de flitstrein daar grotendeels door leeg land rijdt; daar protesteert niemand.

Dat het in Nederland zo goed gaat - premier Kok zei het zelf - zal ook aan de andere zijde van het maatschappelijk spectrum worden bekritiseerd. Door werklozen of door mensen die opkomen voor kansarmen. Nederland maakt in het buitenland een prima indruk. Maar de productiviteit is mede zo hoog, omdat mensen die om wat voor reden ook niet helemaal kunnen meekomen, in bedrijven worden weggefilterd. Opgeruimd staat netjes.

Nederland als koploper. Bekritiseerd door klagers over lange procedures en door anderen die wijzen op de sociale kant van de medaille. Toch, koplopen zullen we, of we het leuk vinden of niet. Het lijkt er trouwens steeds meer op, dat we niets te vinden hebben. Brussel en 'de markt' dicteren. Maar wat willen we zelf eigenlijk? Een 24-uurseconomie? We moeten weer leren prioriteiten te stellen. In een radioprogramma met reacties van luisteraars zei een vrouw laatst, dat je je in Amerika zo veel vrijer voelde. Daar kon je bouwen zonder meteen bouw- en woningtoezicht op je dak te krijgen. Misschien moet die mevrouw aan een Amerikaanse homo die militair wil worden, eens vragen hoe vrij die zich voelt. Met andere woorden: wat zijn de prioriteiten in een samenleving? Daarbij stil te staan, is een mooi voornemen voor 1997.