De baby blijkt niet het schatje waar de moeder van droomde

'Valse start', 20.30-21.54 uur, Ned. 3.

Onder de titel 'Als je maar van ze houdt' zendt de NPS de komende maandagavonden een serie programma's uit over opvoeden. De serie documentaires, die vanavond begint, werd vorige week voorafgegaan door een televisiegesprek tussen vaders en moeders over opvoeden.

De nadruk in de eerste documentaire, 'Valse start', ligt op de problemen met kleine kinderen. In het begin, in de eerste jaren wordt de basis gelegd. Als het daar al mis gaat, leidt het verderop in de jeugd of in het volwassen leven onherroepelijk tot problemen, is de theorie.

In 'Valse start' worden drie gezinnen getoond. Bij twee ervan heeft het jongste kind slaapproblemen, bij de derde heeft het jongste kind eetproblemen. Daarbij gaat het om structurele moeilijkheden: er is sinds de geboorte nooit een nacht ononderbroken doorgeslapen. En het meisje met de eetproblemen slaagt erin drie uur lang aan tafel te zitten met een hap in haar mond, zonder hem door te slikken. De gezinnen zijn thuis gefilmd door de documentairemaker en verder wordt er materiaal gebruikt van de film die is gemaakt tijdens de therapieën. Alle drie de gezinnen zijn op gegeven moment specialistische hulp gaan zoeken.

Getob

De films die bij de gezinnen thuis zijn gemaakt geven een inzicht in het getob. Het niet-etertje heeft aan tafel haar moeder ongeveer bovenop zich zitten, voortdurend met de lepel voor haar mond. Een timide oudere broer en de vader kijken zwijgend toe. De moeder is voortdurend in de weer met haar dochtertje. Even later zie je ze in de auto, op weg naar school en kantoor. De twee mannen gelaten zwijgend voorin, terwijl achterin de moeder nog steeds bezig is eten naar binnen te werken bij het kind.

De niet-slapertjes hebben doodvermoeide ouders, die als zombies op hun kind reageren. Van enig echt contact is geen sprake. En juist dat schijnt de kern van het probleem te zijn: de kinderen voelen zich niet veilig gehecht. Er is al vroeg iets misgegaan in de relatie tussen moeder en kind, soms al in de relatie die de moeder met haar eigen moeder had. Zo had een van hen zelf een werkende, afwezige moeder. Ze is voornamelijk door haar oma opgevoed. Zelf werkt ze ook, maar wil ze absoluut een 'goede' moeder zijn. Een kind dat niet eet hoort daar niet bij. Ook de nachtelijke spookjes zijn niet de schatjes waarvan hun moeders droomden tijdens de zwangerschap.

Beide moeders ontdekken tijdens de therapie dat ze zelden of nooit warm lichamelijk contact met de kinderen hebben. Als de een vertelt dat het nu erg goed gaat, omdat het kind een vinger van haar vasthoudt als ze samen wandelen, straalt ze.

De belangrijkste boodschap van 'Valse start' is: Geef een kind vanaf de geboorte warmte en liefde. Daardoor krijgt het zelfrespect en een goed zelfbeeld.

De komende weken volgen nog zeven documentaires, alle van Britse of Canadese makelij, die allemaal zo'n anderhalf uur duren. Het ene gruwelijke verhaal volgt op het andere. Elfjarige criminelen, mishandeling, ontzettingen uit de ouderlijke macht. De laatse vier films behandelen vier personen uit een Iers probleemgezin.

Afgrijzen

Waarom heeft programmasamenstelster Carla Tromp eigenlijk gekozen voor films met extreme situaties? De gemiddelde kijker zal er met afgrijzen naar kijken en hopen dat het hem of haar nooit overkomt. Terwijl documentaires over de alledaagse praktijk (Hoe krijg je het gezellig aan tafel? Hoe krijg je ze zover dat ze hun rommel zelf opruimen? Als je een tik uitdeelt, moet je dan met het hele gezin in therapie?) misschien net zo hard nodig zijn. Carla Tromp zou graag programma's maken over de alledaagse opvoeding, zegt ze, maar daar is niet veel materiaal van voorhanden. En zo uitzonderlijk zijn de sitaties niet die voorkomen in de door haar geselecteerde films.

“Twintig procent van de Nederlandse jeugd heeft problemen. Naar schatting worden 74 000 kinderen mishandeld. Per jaar overlijden veertig tot vijftig kinderen aan de gevolgen daarvan. Wat we eigenlijk willen laten zien met de programma's is: pas op, als er iets is ligt het echt niet altijd aan het kind. Het probleem ligt vaak bij de ouders.”