Een dicht web van oude en nieuwe vetes

MOSKOU - Voor liefhebbers van ingewikkelde misdaadverhalen is het smullen in Moskou. Dollars, drank, drugs en bloed zijn de bestanddelen van een mix die door toevoeging van een scheut macht een explosieve kracht krijgt.

Wat er precies aan de hand is, valt nog met geen pen te beschrijven. Wel staat vast dat de lawine van beschuldigingen en tegenbeschuldigingen dwars door het centrum van de macht dendert. Zelfs de man die tot voor enkele maanden onaantastbaar leek als chef van de presidentiële veiligheidsdienst en dikke vriend van Jeltsin, Aleksandr Korzjakov, zei gisteren te vrezen voor zijn leven.

Ze ''hebben mij besteld'', zei Korzjakov gisteren in een boevenjargon dat betekent dat er al een moordenaar is ingehuurd. De opdrachtgevers zijn volgens hem een van de grootste zakenmannen van Rusland, Boris Berezovski, en de vooraanstaande bankier Vladimir Goesinski. Welke rekening die twee met Korzjakovte vereffenen hebben moet nog blijken. Als dat ooit duidelijk wordt. Want het lijkt erop dat oude en nieuwe vetes tot een dicht web zijn verweven.

Het begon in juni en aanvankelijk leek de zaak weinig bijzonders - althans naar Moskouse begrippen: een moordaanslag op een wat schimmige figuur in miljoenenzaken. Het slachtoffer, de toen pas ontslagen directeur van het Nationale Sport Fonds, Boris Fjodorov, wist kogels en messteken wonderwel te overleven. Maar hij durfde zijn verwondingen alleen in het veilige Zwitserland te laten behandelen. Want kennelijk hadden machtige figuren het op hem gemunt. Even eerder waren er in zijn auto drugs gevonden, die er volgens hem waren verstopt om hem in de val te lokken.

Fjodorov was geen gewone zakenman. Als directeur van het Nationale Sportfonds leidde hij een bedrijf dat maandelijks honderden miljoenen dollars omzette. Wantsportorganisaties hebben jarenlang het recht gehad om belastingvrij alcohol en sigaretten te importeren. Een aardigheidje van president Jeltsin, die de sport zo graag steunt. Om er zeker van te zijn dat de wodka-miljoenen goed terecht kwamen had Jeltsin zijn eigen tennistrainer tot minister van sportzaken benoemd.

Maar de combinatie van Fjodorov en tennisser Sjamil Tarpisjev pakte niet goed uit. Dat bleek enkele weken na de aanslag toen een krant de tekst publiceerde van een bandopname waarin Fjodorov de presidentiële tenniscoach beschuldigde van corruptie. Er waren tientallen miljoenen dollars in het spel, waarin ook Jeltsins invloedrijke lijfwacht Korzjakov en diens maatje van de geheime dienst (ex-KGB) Barsoekov meespeelden.

De bandopname lag al weken op verscheidene krantenredacties, maar die zwegen erover. Het was middenin verkiezingstijd en de meeste journalisten probeerden uit angst voor de communisten Jeltsin te vrijwaren van een slechte pers. “Het materiaal is explosiever dan het Watergateschandaal dat leidde tot het aftreden van president Nixon”, schreef een krant later. In hoeverre president Jeltsin iets afwist van de modder die nu opborrelt, is onduidelijk. Jeltsin zwijgt in het sanatorium waar hij wacht op een hartoperatie.

De bijna-vermoorde Fjodorov kwam pas afgelopen zondag met een vervolg op de bandopname. In een televisiegesprek zei hij dat de tennistrainer samen met Jeltsins veiligheidsman Korzjakov geprobeerd hebben hem veertig miljoen dollar af te persen. Die beschuldiging leidde tot een justitieel onderzoek. Maar Fjodorov kreeg een reeks tegenaanvallen te verduren. Zijn opvolger bij het Nationale Sportfonds vertelde dat Fjodorov hem en zijn kinderen met de dood had bedreigd als hij zijn oude baan bij de alcoholische miljoenenonderneming niet terug zou krijgen.

De moddervlek breidde zich uit tot binnen de Kremlinmuren toen ex-lijfwacht Korzjakov vertelde dat Fjodorov was aangemoedigd door Jeltsins nieuwe stafchef Anatoli Tsjoebais om leugens te verspreiden. Tussen Tsjoebais en Korzjakov is het water en vuur. Tsjoebais was kort na de verkiezingen de aanstichter van een paleisrevolutie die Jeltsin ertoe bracht om zijn oude vriend Korzjakov te ontslaan. Hoewel, ontslaan is het juiste woord niet. Volgens Korzjakov zelf is hij alleen ontheven van zijn functie en strijkt hij nog steeds zijn oude salarisop. Ook woont hij nog steeds in het presidentiële flatgebouw aan de rand van de stad.

In die Kremlinrevolte leek Tsjoebais zij aan zij te staan met Jeltsins adviseur voor nationale veiligheid, generaal Aleksandr Lebed. Maar dat prille bondgenootschap is in de knop gebroken. Want Lebed blijft luidruchtig azen op het presidentschap en dat verstoort het wankele evenwicht in Jeltsins omgeving.

Nu lijken Korzjakov en Lebed het op een akkoordje te hebben gegooid. En dat maakt nog meer machtige mensen zenuwachtig. De generaal die met zijn vredesplan voor Tsjetsjenië hoog scoort in populariteit spant samen met de voormalige Kremlin-generaal die - naar eigen zeggen - over koffers vol compromitterende geluidsopnamen beschikt, dat kan niet goed gaan.