Er staat niet wat er staat

Uiteindelijk bleek het een misverstand: Nico ter Linden zou blijkens zijn column van maandag in Trouw Tros-presentatrice Mieke van der Wey in een radioprogramma verstomd hebben laten staan over de diepere dimensie van het lopen van Jezus over het water. Maar gisteren al kreeg hij per ingezonden brief te horen dat dit onmogelijk juist kon zijn. Wie er ook in dat programma geroepen heeft: 'Er staat toch wat er staat'. Mieke van der Wey in ieder geval niet. Want zo schrijft zij vandaag in Trouw: “Ik heb Ter Linden nooit gesproken, ik heb hem zelfs nog nooit gezien.”

Vandaag bevestigt Ter Linden wat ik al dacht, namelijk dat hij zich gewoon in de persoon vergist heeft. Het zal wel een andere presentatrice zijn geweest. Zo gaan die dingen. Ondertussen had dit voorval me eens te meer met de neus op Ter Lindens column gedrukt waar hij met een verwijzing naar de dichtregel van Martinus Nijhoff net zo goed boven had kunnen zettten: er staat niet wat er staat. Welke tekst een mens ook onder ogen krijgt, van een toelichting op het belastingformulier, tot een tekstgedeelte uit de bijbel, het is altijd codetaal, die je zelf naar het niveau van begrip zult moeten tillen.

Neem Bolkestein die in het eerste nummer van Elsevier van dit jaar laat optekenen: “Ik verwacht niet dat de euro een verkiezingsitem wordt, maar het zou kunnen.” Een argeloze lezer zou kunnen denken: kat in het bakkie. Die euro komt er wel. Als zelfs Bolkestein er geen item van wil maken. Wie dan wel? Hooguit het GPV misschien. Diezelfde lezer zal zich vervolgens een ongeluk zijn geschrokken van de alarmerende geruchtenstroom die deze week op gang is gekomen: de VVD zou onder leiding van minister Zalm de Italianen buiten de euro willen houden, waarmee de invoering van de euro ineens een stuk problematischer is geworden. Hoezo geen verkiezingsitem?

De zin dient daarom zo te worden gelezen: als Bolkestein verwacht dat iets geen verkiezingsitem wordt, dan kun je er vergif op nemen dat hij op dat moment juist druk doende is er een verkiezingsitem van te maken. Dat heeft hij ook hard nodig, want met de asielzoekers en de sociale zekerheid valt dit keer niet zo veel te scoren. De euro daarentegen kan gemakkelijk worden opgeblazen tot een spookbeeld. Hebben we Bolkestein al niet eens eerder horen betogen dat met Italië erbij de euro een slappe munteenheid dreigt te worden? Slecht nieuws voor de spaarder en de huiseigenaren met een hypotheek. Maar goed nieuws voor een VVD-leider die met de spaarder het beste voor heeft.

Trouwens, even verderop in het interview komt de aap uit de mouw. Daar eist Bolkestein dat het kabinet zich, alvorens over Italië's toetreding te beslissen, eerst dient te verzekeren van de steun van de Kamer. Nog voor de verkiezingen dus en om te onderstrepen hoezeer het hem ernst zegt hij: “In dat debat zullen wij desnoods een motie indienen waarin we de regering oproepen tegen toetreding te stemmen van landen die niet klaar zijn.”

Waar voor premier Kok Italië's toetreden nu al vaststaat kan die dreigende taal slechts één ding betekenen: Bolkestein aarzelt niet in het zicht van de verkiezingen het kabinet op te blazen. Dat is niet zo verstandig natuurlijk. Want voor de spaarder maakt het geen enkel verschil: de politieke balans over de euro is opgemaakt. Daar valt niet meer aan te tornen. Echt reden voor beduchtheid is er ook niet. Hooguit mag de spaarder Bolkestein helpen aan een paar extra zetels.

Hoe duur die zetels betaald zijn, blijkt pas tijdens de daaropvolgende kabinetsformatie als de PvdA zich genoodzaakt ziet deze houding van de VVD af te straffen. Maar dat ziet Bolkestein dan wel weer. Er staat toch niet wat er staat.