Filippijnse moslimrebellen sluiten akkoord met Manila

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - Onderhandelaars van de Filippijnse regering en de islamitische guerrillabeweging Moro National Liberation Front (MNLF) hebben gisteren in Jakarta overeenstemming bereikt over het sluiten van een vredesakkoord. Maar de vraag is of dat een einde zal maken aan de strijd tussen moslims en katholieken op het eiland Mindanao in het zuiden van de archipel.

Het akkoord, dat beide partijen maandag officiëel in de Filippijnse hoofdstad Manila zullen ondertekenen, voorziet in de oprichting van een speciale raad die onder leiding komt te staan van Nur Misuari, de leider van het MNLF. Die raad moet toezien op de vorming van 14 moslim-provincies op het eiland Mindanao. Die moeten de weg vrijmaken voor de vorming van een autonome moslim-regio. De bevolking van het eiland, die voor het overgrote deel uit christenen bestaat, zal zich in 1993 in een referendum moeten uitspreken over de definitieve omvang van de autonome moslim-regio.

De overeenkomst zou een einde moeten maken aan de strijd die al 24 jaar woedt tussen moslims en christenen op het eiland Mindanao in het zuiden van de Filippijnen. Tot nu toe kwamen daarbij volgens officiële cijfers 125 000 mensen om het leven. De onderhandelingen, die begonnen in 1993 na bemiddeling door de Islamitische Conferentie en onder toezicht stonden van een speciale commissie waarvan Indonesië de voorzitter was, verliepen uiterst moeizaam.

Bloedvergieten

Zo was het MNLF aanvankelijk tegen het referendum over de vorming van een autonome islamitische zone omdat de christelijke meerderheid in het gebied dat plan zeker zou torpederen. Bovendien wilde het front dat alle 30 000 duizend MNLF-strijders in één keer tot politie en veiligheidstroepen zouden worden toegelaten, om zo 'orde en gezag' op Mindanao te handhaven. De Filippijnse president Fidel Ramos wilde maar 5 000 ex-rebellen toelaten, uit angst voor een islamitisch overwicht bij de politie.

Daarbij komt dat tijdens de onderhandelingen het bloedvergieten niet ophield, omdat radicale islamitische groeperingen als Aboe Saijaf en het Islamitische Bevrijdingsfront Milf van onderhandelen niets wilden weten. Nog in april 1995 vielen gewapende moslims de op Mindanao gelegen katholieke stad Ipil aan en moest het leger hard ingrijpen om de rebellen te verdrijven. En nog in juli van dit jaar protesteerden twintigduizend christenen in de zuidelijke stad Zamboanga tegen een vredesakkoord met het MNLF.

Discriminatie

Vijfentwintig jaar geleden wilde het MNLF zelf nog niets van onderhandelingen met de toenmalige regering van dictator Marcos weten. In 1972 namen de moslims, die op het eiland Basilan en in het uiterste zuiden van Mindanao een meederheid vormen, de wapens op. Zij wilden zich daarmee verzetten tegen de discriminatie en de economische verwaarlozing door Manila van dit deel van de Filippijnen, waar de levensverwachting veertien jaar lager lag dan in Manila. De rebellen eisten volledige onafhankelijkheid, economische hulp en godsdienstvrijheid, dat laatste vooral omdat fanatieke katholieke groeperingen als de Ilagas de moslims bloedig vervolgden.

Maar na ruim twintig jaar guerrillaoorlog, waarbij alleen al tussen 1972 en 1974 50 000 moslims en 4 000 militairen omkwamen, geloofden de meeste moslims niet meer in een verbetering van de levensomstandigheden door strijd. Het MNLF legde dan ook in 1993 officieel de wapens neer, matigde zijn standpunten en schoof aan de onderhandelingstafel.

Klauwen

Niemand verwacht echter dat het gisteren gesloten principe-akkoord direct tot vrede in de regio zal leiden. “Een vredesakkoord sluiten is één ding, het uitvoeren is een ander”, merkte de Indonesische minister van buitenlandse zaken Ali Alatas op na afloop van de onderhandelingen. Het welslagen van het vredesproces zal sterk afhangen van de snelheid waarmee het eiland Mindanao, met hulp van Manila, tot economische ontwikkeling komt. Ook de mate waarin MNLF-leider Musuari erin slaagt rebellerende moslimgroepen achter de vrede te krijgen, zal bepalend zijn voor het terugkeren van de rust op het eiland.

Misuari zelf gaf gisteren al aan dat het een hele klus zal worden om zijn ruim 30 000 man tellende rebellenleger uit de jungle en uit de klauwen van zijn grootste rivaal, het Moro Islamitische Bevrijdingsfront (Milf), te halen. Het Milf heeft al aangekondigd de revolutie voort te zullen zetten en is bezig met een recruteringscampagne. En de katholieke meederheid op het eiland is begonnen zichzelf te bewapenen.